Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΖΩΗ TΩN ΓΥΜΝΑΣΙΟΠΑΙΔΩΝ ΑΠΟ ΧΩΡΙΑ ΣΤΟ ΑΓΡΙΝΙΟ, ΜΕΣΟΛΟΓΓΙ ΚΑΙ ΑΙΤΩΛΙΚΟ ΠΡΙΝ ΑΠΟ 70 ΧΡΟΝΙΑ
4. Σημαιοφόρος στη μαθητική παρέλαση με δανεικό … γαμπριάτικο κουστούμι!
Του Δημήτρη Στεργίου
Πρώτη φωτογραφία: Το «ιερό» υφαντό ταγάρι στον αργαλειό της αείμνηστης μητέρας μου. Μέσα σ΄αυτό βάζαμε τα λερωμένα ρούχα που τα στέλναμε με το ιδιωτικό λεωφορείο στα σπίτια μας κάθε Τετάρτη και μ΄ αυτό τα παίρναμε κάθε Σάββατο πλυμένα και σιδερωμένα (με το σιδεροκάρβουνο) μαζί με ένα καρβέλι φρέσκο ζυμωτό ψωμί, ελιές, τυρί φέτα και, σπανίως, μία ή δύο δραχμές. Στη συνέχεια, σ΄ αυτό το ταγάρι έβαλε ο αείμνηστος πατέρας μου τη μαθητική αλληλογραφία με σημειώματα και μού το παρέδωσε το 1980!
Δεύτερη φωτογραφία: Οι υποτροφίες και τα βραβεία (όπως αυτή με τον φάκελο της ιστορικής οικογένειας Χρυσόγελου) αποτελούσαν μιαν ανακούφιση στον οικογενειακό προϋπολογισμό και «έσβηναν» μερικά … βερεσέδια…
Τρίτη φωτογραφία: ΤΗ ταπεινότητά μου τερματοφύλακας της ποδοσφαιρικής ομάδας «Φλόγα» Παλαιομάνινας την περίοδο 1960-1961. Η αυστηρή εντολή απαγόρευση των γονιών μας να παίζουμε ποδόσφαιρο (είχε χαρακτηριστεί ως «αλητεία»!) δεν μάς εμπόδισε να διακρινόμαστε στους ποδοσφαιρικούς αγώνες που διοργανώνονταν στα σάλτσινα ή στο γήπεδο της Αθλητικής Ένωσης Μεσολογγίου με προτάσεις μάλιστα να γίνουμε … επαγγελματίες! Πάντως, όταν έπαιζε η ποδοσφαιρική ομάδα «Φλόγα» της Παλαιομάνινας όχι μόνο δεν μας … εμπόδιζαν, αλλά χαίρονταν για τις επιτυχίες…
Τέταρτη φωτογραφία: Δεξιά με την προσφιλή του άσπρη και πάντα ολοκάθαρη περιβολή μάγειρα, ο αείμνηστος εστιάτορας Θύμιος Λυγερός (το εστιατόριό του ήταν επί της κεντρικής οδού (Χαριλάου Τρικούπη) και πολύ κοντά στην κεντρική πλατεία), στον οποίο είχαμε φλομώσει σε … βερεσέδια (και δικαιολογημένα δυσανασχετούσε και απειλούσε με διακοπή … φαγητού!) και στον οποίο οφείλαμε τη συνέχιση της φοίτησής μας οι φτωχότεροι στο γυμνάσιο (Αρχείο Γιάννη Δακαλάκη, βιβλίο "Μεσολόγγι')
Είναι αλήθεια ότι για χωριατόπαιδα 12 ετών, που ήταν έως τότε όλα τα χρόνια μόνο κοντά σε ζεστές από αγάπη και ενδιαφέρον οικογενειακές εστίες τους, που ποτέ άλλοτε δεν «έγνωσαν άλλα άστεα και νόον», αφού για πρώτη φορά πήγαν σε πόλεις όταν έδωσαν εισαγωγικές εξετάσεις για το γυμνάσιο, η ξαφνική απομάκρυνση και διαμονή σε ένα αδειανό σχεδόν και ψυχρό δωμάτιο ήταν, τις πρώτες μέρες τουλάχιστον, τους πρώτους μήνες, μεγάλη δοκιμασία, που συνοδευόταν από συγκίνηση και κλάμα για τους γονείς, τα αδέρφια, τα αρνάκια, τα σκυλάκια, τα γατάκια, τα άλλα γειτονόπουλα.
Ξαφνικά, άλλαζε όλη η καθημερινότητα από το πρωί έως το βράδυ. Το πρωί ξυπνούσαν χωρίς το αναμμένο τζάκι και τη μητέρα τους να παρασκευάζει το πρωινό πριν πάρουν το μάλλινο κόκκινο υφαντό σακούλι («μαθητική» σάκα!) με τα αγορασμένα βιβλία και τα τετράδια και να πάνε στο Δημοτικό Σχολείο με το χτύπημα της … καμπάνας ή του σχολικού κουδουνιού! Τότε δεν υπήρχαν ξυπνητήρια! Τώρα, δεν έτρωγαν το πρωί από τη Δευτέρα έως και την Τρίτη τραχανά με μπόλικο γάλα, φέτα και τσιγαρίδες, την Τετάρτη, λόγω νηστείας, κουρκούτι (από καλαμποκίσιο αλεύρι με ζάχαρη και κανέλα, μια οιονεί «κρέμα Γιώτης»!), την Πέμπτη πάλι τον τραχανά, την Παρασκευή, λόγω νηστείας, τη νόστιμη περιλουσμένη από το σοταρισμένο ξερό κρεμμύδι μπαζίνα και το Σάββατο (το Σάββατο, σ΄ αντίθεση με όλες τις άλλες μέρες, που τα σχολεία λειτουργούσαν πρωί και απόγευμα, τότε λειτουργούσαν μόνο το πρωί) πάλι τραχανά!
Ύστερα, η επικοινωνία με τους γονείς μας , καθώς δεν υπήρχαν τηλέφωνα ούτε στο χωριό (υπήρχαν τα γνωστά … κουρδιστά μόνο στην Κοινότητα και τον Σταθμό Χωροφυλακής, ο οποίος καταργήθηκε προ πολλών ετών!), ούτε στα ενοικιαζόμενα δωμάτια, γινόταν με ραβασάκια (φύλλα από τα σχολικά τετράδια που κόβαμε ή πρόχειρο χαρτί), τα οποία βάζαμε στο ταγάρι μαζί με τα βρώμικα ρούχα, που στέλναμε κάθε Τετάρτη, όπως θα αναφέρω πιο κάτω. Όλη αυτή την ιδιότυπη αλληλογραφία μου, ως μαθητή του Γυμνασίου (Αρρένων) της Παλαμαϊκής Σχολής Μεσολογγίου, την περίοδο 1956 -1961, με τους γονείς μου την κράτησε ο αείμνηστος πατέρας μου μέσα σε ένα ταγάρι, το οποίο μού έδωσε το 1980!
Μακριά από εμένα η σκέψη ότι, με την αποκάλυψη της μαθητικής αλληλογραφίας με τον πατέρα μου, θέλω να περιαυτολογήσω. Άλλος είναι ο σκοπός μου: αφενός μεν να θυμηθούν οι παλαιότεροι τις προσπάθειες που έκαναν μακριά από τα σπίτια τους, τους γονείς τους και με απίστευτες στερήσεις και πείνα να αποκτήσουν γνώσεις, να γίνουν καλοί καγαθοί πολίτες με την παιδεία, αφετέρου δε να μένουν όλα αυτά ως παρακαταθήκες για τους νεώτερους με την επιβεβαίωση της γνωστής ρήσης «της παιδείας αι μεν ρίζαι πικραί, οι δε καρποί γλυκείς» ακόμα και σήμερα, όπου οι καιροί είναι πολύ δύσκολοι τόσο στον κοινωνικό όσο και στον επαγγελματικό και πνευματικό χώρο. Αυτή η αλληλογραφία είναι προσωπική, αλλά αποτελεί ένα σημαντικό ντοκουμέντο για την καθημερινή ζωή όλων των γυμνασιόπαιδων από χωριά , τα οποία φοιτούσαν σε γυμνάσια κοντινότερων πόλεων και έμεναν εκεί όλη τη σχολική χρονιά. Παραθέτω μερικά χαρακτηριστικά «ραβασάκια» από τη σημαντική αυτή ιδιότυπη αλληλογραφία με τον πατέρα μου:
-«Παρακαλώ να μού στείλετε την εσωτερικήν φανέλλαν, ένα υποκάμισον, τις κάλτσες και ψωμί αύριον…»
-«Το Σάββατο έλαβα το παντελόνι και το υποκάμισο. Δεν έχω ούτε φανέλλα, ούτε σώβρακο, ούτε μαντήλι, ούτε ένα φράγκο. Έδωσα 45 δραχμές για τα παπούτσια. Να μού στείλετε ένα δεκάρικο για να πληρώσω το γάλα που τρώμε κάθε πρωί και που μας δίνει η σπιτονοικοκυρά μας…».
-«Από το πενηντάρικο (50 δραχμές) που έλαβα το Σάββατο με το ταγάρι αγόρασα ένα σώβρακο και μια φανέλλα με 25 δραχμές και 15 δραχμές έδωσα για το γάλα. …».
-«Αν έρθετε την Παρασκευή, σε παρακαλώ να φέρης οπωσδήποτε τα ρούχα και ιδίως το υποκάμισο να είναι καλά σιδερωμένον…».
-«Αγόρασα παπούτσια και κάνουν 50 δραχμές…».
-«Εις τα μαθήματα πηγαίνω πάρα πολύ καλά. Το σακκάκι το επήγα εις κάποιον ράφτη και μού το έφτιαξε. Επίσης, το υποκάμισο το μπλε θα το στείλω την Τετάρτην διότι το χρειάζομαι…»
-«Να μού στείλετε την φανέλλαν την μαύρην και το παντελόνι. Επήγα και ερώτησα εις ένα ραφείον και ένα τέτοιο μπλε παντελόνι και το ράψιμο κοστίζει μόνον 70 δραχμές…»
-«Παρακαλώ να μού στείλετε ψωμί την Τετάρτη και το σακκάκι…»
-«Κάθε πρωί πίνουμε γάλα και δίνουμε μόνο από μια δραχμή…»
-«Επεσκεύασα τα παπούτσια και έδωσε 45 δραχμές»
-«Τα βιβλία τα πήρα όλα δανεικά από το Γυμνάσιο. Αν χρειασθώ κι άλλα και δεν υπάρχουν θα τα πάρω από τον Τερζόπουλον»
-«Τα περσινά βιβλία δεν τα πούλησα, διότι μού χρειάζονταν κι έτσι είμαι … άφραγκος»
-«Από τις 1.620 δραχμές, 120 δραχμές έδωσα για το ενοίκιον και 1.500 δραχμές εις τον Θύμιον (σημείωση: τον εστιάτορα με το τεφτέρι!) και μού είπε σιγά σιγά να δώσωμεν και τα άλλα για να τα εξοφλήσωμεν»
-«Σεβαστέ μου πατέρα, στείλε μου 10 δραχμές δια τους καθηγητάς»
-«Να μου στέλνεις κάθε Σάββατο 7 δραχμές για το γάλα».
Αγωνία να βρεθεί κουστούμι μπλε για την παρέλαση!
Από την αλληλογραφία με τον πατέρα μου θυμήθηκα και την αγωνία εξασφάλισης μπλε ή σκούρου κουστουμιού που θα το φορούσα ως σημαιοφόρος του Γυμνασίου κατά την πρώτη παρέλαση για την 28η Οκτωβρίου 1940. Διαβάζω το σημείωμα:
-«Στις 27 Οκτωβρίου 1960 θα γίνει στο Γυμνάσιο η Εορτή της Σημαίας κατά την οποία ο γυμνασιάρχης μου Παναγιώτης Κρήτας θα με ανακηρύξει σημαιοφόρο, ως πρώτο στη βαθμολογία την Πέμπτη Τάξη πέρυσι και τους πέντε παραστάτες των άλλων μικρότερων τάξεων. Πρέπει να φορώ μπλε ή σκούρο κουστούμι που δεν έχομεν. Επειδή πλησιάζουν οι ημέρες, παρακαλώ να μεριμνήσετε να βρείτε ένα γαμπριάτικο κουστούμι από γάμους που έγιναν το καλοκαίρι».
Πράγματι, οι γονείς μου έσπευσαν και βρήκαν το κατάλληλο κουστούμι, το οποίο ευχαρίστως δάνεισε ο Γιάννης Ναούμης, ο οποίος ήταν γαμπρός το καλοκαίρι που πέρασε.
Αλλά, το ίδιο πρόβλημα προέκυψε και για την παρέλαση στην εθνική εορτή της 25ης Μαρτίου. Σε σχετικό σημείωμα έγραψα στον πατέρα μου τα εξής:
«Επίσης, σεβαστέ μου πατέρα, κοίταξε να μού εύρης κανένα κουστούμι δια την 25ην Μαρτίου για την παρέλαση, όπου είμαι σημαιοφόρος, και να μού το στείλης το Σάββατον…».
Θυμάμαι ότι τότε το πρόβλημα αντιμετωπίστηκε μονίμως πια με την αγορά ενός μπλε κουστουμιού από τον Γιάννη (Πώμα κατά κόσμον της Παλαιομάνινας) Κοντογιάννη, ο οποίος είχε αρχίσει τότε να πουλάει στην Παλαιομάνινα και στα άλλα χωριά μεταχειρισμένα ρούχα, τα οποία έστελνε ο μεγαλύτερος αδερφός του, ο Αριστοτέλης (Τέλιας, κατά κόσμον της Παλαιομάνινας!) Κοντογιάννης, ο οποίος από χρόνια ζούσε μονίμως στην Αθήνα!.
Και ανακουφιστικές υποτροφίες
Τα σημειώματα του ταγαριού του πατέρα μου μού θύμισαν και μιαν άλλη ευχάριστη λεπτομέρεια, που αφορούσε υποτροφίες που έπαιρνα, πέρα από τους τυποποιημένους επαίνους σε χαρτί, από το υπουργείο Παιδείας και από παλιές αριστοκρατικές οικογένειες της Ιεράς Πόλεως του Μεσολογγίου για τις άριστες επιδόσεις μου σε συγκεκριμένα μαθήματα (Αρχαία Ελληνικά, Νέα Ελληνικά, Ιστορία, Λατινικά κλπ) και από συμμετοχή σε ντόπιους διαγωνισμούς. Διαβάζω μερικά σχετικά σημειώματα:
«Σεβαστέ μου πατέρα, μάθε ότι έλαβα μέρος εις ένα διαγωνισμό Εκθέσεως με θέμα την ‘Εξοδον του Μεσολογγίου, τον οποίο προκήρυξε ο δήμαρχος της Ιεράς Πόλεως Μεσολογγίου και πήρα το βραβείον των 1.000 δραχμών»!
Επίσης, με άλλο σημείωμα ενημέρωσα τον πατέρα μου για την υποτροφία από το υπουργείο Παιδείας ποσού 2.700 δραχμών ως εξής:
«Με εκάλεσε σήμερα ο γυμνασιάρχης και μού είπε ότι εστάλησαν τα χαρτιά στο υπουργείον για την υποτροφίαν των 2.700 δραχμών»!
Η υποτροφία δόθηκε σε τρεις δόσεις των 900 δραχμών, για τις οποίες ενημέρωνα τον πατέρα μου πού έδινα τα λεφτά. Διαβάζω:
«Σεβαστέ μου πατέρα, πήρα προχθές και την δεύτερη δόση (900 δραχμές) της υποτροφίας. Επλήρωσα τώρα 300 δραχμές δια το ενοίκιον, κι άφησα τον Μάη, διότι χρώσταγα μερικά για το γάλα. Θα πληρώσω και τα έξοδα της εκδρομής περίπου 225 δραχμές και τα υπόλοιπα να μού γράψης τί να τα κάμω»!
Ακόμα, στο ίδιο το ταγάρι βρήκα και τον φάκελο (φωτιογραφία), ο οποίος περιείχε το ποσό των 500 δραχμών και στον οποίο αναγράφονταν τα εξής:
«Χρηματικόν βραβείον εις μνήμην Βασιλείου Ν. Χρυσογέλου Δραχ 500-Σχολικόν έτος 1960-1961».
Ομιλίες σε εκδηλώσεις και δημοσιεύσεις σε τοπικές εφημερίδες
Το ταγάρι με τα σημειώματα ήταν γεμάτο από αναμνήσεις και πολλές άλλες στιγμές. Ενημέρωνα τον πατέρα μου για ομιλίες σε εκδηλώσεις που μού ανέθεταν ο γυμνασιάρχης μου και οι καθηγητές μου, καθώς και για δημοσιεύματα – έρευνες στον τοπικό Τύπο και σε περιοδικά. Διαβάζω:
-«Σεβαστέ μου πατέρα, μάθε ότι άρχισα να γράφω ένα έργο με τίτλο «Οι Βλάχοι της Ακαρνανίας και ο Αλή πασάς», το οποίο δημοσιεύεται σε συνέχειες στην τοπική εφημερίδα «Αιτωλοακαρνανικός και Ευρυτανικός Τύπος» του Τάκη Σαλμά».
-«Προχθές παρουσίασα σε ειδική εκδήλωση στη μεγάλη αίθουσα του Γυμνασίου το έργο «Το Γεφύρι της Άρτας» σε δική μου παραλλαγή».
-«Σεβαστέ μου πατέρα, έκανα και μια ομιλία εις την αίθουσα του Γυμνασίου με τίτλο «Αδαμάντιος Κοραής, και αποτελείται από 28 σελίδες. Θα την καθαρογράψω και θα σού την στείλω»
-«Σεβαστέ μου πατέρα, μάθε ότι στις 31 Ιανουαρίου 1960, Εορτή των Τριών Ιεραρχών, έκανα ομιλία στη μεγάλη αίθουσα του Γυμνασίου ενώπιον πολυπληθούς ακροατηρίου από παράγοντες της πόλης με θέμα «Ο Ιωάννης ο Χρυσόστομος ως αγωνιστής του ηθικού βίου και μάρτυς της χριστιανικής αγάπης».
-«Σεβαστέ μου πατέρα, σού στέλνω το Περιοδικόν «Ερυθρός Σταυρός» δια να ίδης την συνεργασία μου δια την Παναγία τη Λεσινιώτισσαν, δια την οποίαν όλοι οι καθηγητές μού έδωσαν συγχαρητήρια και μού ευχήθηκαν εις ανώτερα…».
Λιτή και αυστηρά περιορισμένη καθημερινή ζωή
Όμως, θυμήθηκα ότι η καθημερινή ζωή των χωριατόπαιδων μαθητών Γυμνασίου στο Μεσολόγγι ή το Αγρίνιο ή το Αιτωλικό είχε και πολλά άλλα επεισόδια. Συγκεκριμένα:
Θυμήθηκα ότι την περίοδο αυτή ήταν πολύ εύκολο να βρεις δωμάτιο για ενοικίαση. Και για τον λόγο αυτό, αμέσως μετά τη λήξη του σχολικού έτους ξενοικιάζαμε το δωμάτιο που είχαμε και φέρναμε στο χωριό και την «προίκα» μας, δηλαδή μία φλοκάτη, ένα μαξιλάρι, μια πετσέτα προσώπου και ένα βλάχικο ταγάρι! Έτσι, γλιτώναμε μια δαπάνη ενοικίου τριών μηνών ή 360 δραχμών.
Θυμήθηκα ότι διαμέναμε μαζί με έναν ή δύο άλλους συμμαθητές κυρίως από το ίδιο χωριό στο ίδιο ενοικιαζόμενο δωμάτιο για να μοιρασθεί η δαπάνη του ενοικίου.
Θυμήθηκα ότι κάθε πρωί, όλοι οι μαθητές από τις γύρω περιοχές, όπως και ο γράφων, οι οποίοι διέμεναν σε ενοικιαζόμενα δωμάτια, πηγαίναμε στο Γυμνάσιο σχεδόν νηστικοί (ίσως τρώγαμε κανένα αυγό ή ψωμοτύρι από το χωριό), όταν οι σπιτονοικοκυρές δεν ήθελαν ή δεν μπορούσαν να μας δώσουν γάλα!
Θυμήθηκα όμως ότι μερικές σπιτονοικοκυρές μας πρόσφεραν, πέραν του δωματίου, το πρωί γάλα με το αζημίωτο (με δαπάνη μία δραχμή την ημέρα)
Θυμήθηκα ότι στο σημείο, όπου τερμάτιζε το ιδιωτικό λεωφορείο που εκτελούσε καθημερινώς το δρομολόγιο Παλαιομάνινα – Μεσολόγγι, εκεί στην περιοχή, όπου ήταν παλιά το κτίριο της Αγροτικής Τράπεζας, στο στενό δρόμο (δεν θυμάμαι πώς λέγεται) που άρχιζε από εκεί και κατέληγε στην κεντρική οδό Χαριλάου Τρικούπη, υπήρχε ένα μικρό εργαστήριο ζαχαροπλαστικής με μερικά τραπεζάκια και καρέκλες μπροστά σε χωριστό μέρος για τους πελάτες που ήθελαν να φάνε «επί τόπου» τα γλυκά. Ήταν το ζαχαροπλαστείο Φερμεντίτη. Εμείς, οι μαθητές του Γυμνασίου που καταγόμασταν από την Παλαιομάνινα, περνούσαμε κάθε μέρα από τον δρόμο αυτό, διότι παραλαμβάναμε τα ταγάρια με το ψωμί, τις ελιές και τυρί καθώς και τα πλυμένα ρούχα, αλλά με την ευκαιρία παίρναμε και μερικές … βαθιές εισπνοές για να «χορτάσουμε» από τις γλυκιές μυρωδιές που άφηναν τα γλυκά του Φερμεντίτη. Δεν είχαμε λεφτά για να αγοράσουμε ένα κομμάτι κοκ, ένα κομμάτι μπακλαβά, ένα κομμάτι κανταϊφι, ένα κομμάτι «πάστα», ένα κομμάτι γαλακτομπούρεκο! Η επιθυμία μας περιοριζόταν μόνο στο να κοιτάζουμε με βουλιμία τη βιτρίνα με τα γλυκά του Φερμεντίτη . Φαίνεται ότι αυτό το παρατήρησε ο καλός άνθρωπος ζαχαροπλάστης και μας κάλεσε να παίρνουμε γλυκά και να δίνουμε τα λεφτά όταν θα έχουμε! Μού έκανε εντύπωση ότι όταν πηγαίναμε, ύστερα από πολλές ημέρες ή και εβδομάδες, για να εξοφλήσουμε το χρέος ή να του δώσουμε κάτι έναντι, θυμόταν πόσα χρωστούσε ο καθένας! Φαίνεται ότι ο συγχωρεμένος ζαχαροπλάστης, σε ένα τοίχο στο εργαστήριό του είχε έναν κρυφό πίνακα, όπου με μια κιμωλία ή κάρβουνο έγραφε απλώς τα … κομμάτια από τα γλυκά που μας έδινε «επί πιστώσει», καταχωρώντας με τη δική του «λογιστική» τον … οφειλέτη!
Θυμήθηκα ότι όλες οι σπιτονοικοκυρές μας ορέγονταν το χωριάτικο φρέσκο ψωμί που μας έστελναν από το χωριό μας. Ήταν ψωμί ζυμωμένο από στάρι δικό μας και ψημένο στο οικογενειακό παραδοσιακό φούρνο με ξύλα. Επειδή εμείς το είχαμε βαρεθεί, ασμένως δεχόμασταν την πρότασή τους να το ανταλλάσσουμε με το γνωστό … λευκό και μαλακό σαν … μαλλί αγοραστό ψωμί, το οποίο μάλιστα τρώγαμε, από τη χαρά μας, και … σκέτο!!!
Θυμήθηκα ότι κάθε Τετάρτη το μεσημέρι και κάθε Σάββατο, μετά το σχολείο, πηγαίναμε στο σημείο, όπου στάθμευε (τέρμα) το λεωφορείο των αδερφών Δημήτρη και Κώστα Δημονίτσα, για να παραλάβουμε τα κόκκινα ταγάρια με το περιεχόμενο που μας έστελναν οι γονείς μας. Το ταγάρι της Τετάρτης περιείχε κυρίως ένα καρβέλι ψωμί και του Σαββάτου τα πλυμένα και σιδερωμένα ρούχα, ψωμί και κανένα ιδιόχειρο σημείωμα με συμβουλές και ευχές!!! Επειδή μερικές φορές μέσα στο ταγάρι έβαζαν και καμία δραχμή ή δύο δραχμές, γυρίζαμε το ταγάρι ανάποδα για να δούμε αν θα έπεφταν τα χρήματα. Εννοείται, ότι δοκιμάζαμε μεγάλη χαρά όταν βρίσκαμε στο ταγάρι χρήματα και μεγάλη απογοήτευση όταν ήταν … αχρήματο! Τη Δευτέρα, επιστρέφαμε το ταγάρι στους γονείς μας με τα λερωμένα ρούχα και με κάποιο … παραπονιάρικο σημείωμα για την … αχρηματία! Τα ταγάρια τα έπαιρνε και τα παρέδιδε στους γονείς μας ο βοηθός του οδηγού ή εισπράκτορας Φώτης Κουτσουμπίνας.
Νηστικός διότι το «τεφτέρι» στο εστιατόριο ήταν γεμάτο χρέος!
Θυμήθηκα ότι οι γονείς των μαθητών από τα χωριά είχαν αναθέσει τη σίτισή μας σε κεντρικό εστιατόριο του Μεσολογγίου με το «τεφτέρι». Συνήθως, οι περισσότεροι τρώγαμε κρέας μόνο κάθε Κυριακή και μάλιστα «ολίγη», δηλαδή μισή περίπου μερίδα, γαρνιρισμένη με λίγη (τζάμπα) μακαρονάδα ή πατάτες τηγανιτές! Το κόστος του πιάτου αυτού εκτιμάτο σε πέντε δραχμές (η μερίδα είχε 10 δραχμές!). Από στατιστικά στοιχεία (Τράπεζα της Ελλάδος 1954) προκύπτει ότι κατά την περίοδο αυτή η ετήσια κατά κεφαλήν κατανάλωση ζωικών τροφών (κρέας, ψάρια) έφτανε στα 21 κιλά, έναντι 48 κιλών που θεωρούνταν γενικά η κανονική ποσότητα κατ΄ άτομον. Επειδή τα αγροτοκτηνοτροφικά εισοδήματα (από καπνά, βελανίδι, στάρι, κουκιά, ρεβίθια, φακές, αμύγδαλα, αρνάκια, γάλα κλπ) ήταν εποχικά, το «τεφτέρι αυτό «φούσκωνε» πολύ για μερικούς μήνες και μαζί με αυτό και η οργή του εστιάτορα!
Και θυμήθηκα ότι δύο ημέρες μετά τις διακοπές των Χριστουγέννων, το 1961, έμεινα … νηστικός, διότι αρνήθηκε ο εστιάτορας να μού δώσει φαγητό, καθώς το τεφτέρι είχε γεμίσει από χρέος! Την ημέρα αυτή πήγα, όπως κάθε μέρα, το μεσημέρι, μετά το σχόλασμα από το Γυμνάσιο, στο εστιατόριο, όπου έτρωγα με το «τεφτέρι» για να … «παραγγείλω» το λιτό φαγητό μου, όπως είχα πάρει οδηγίες από το σπίτι μου!!! Κι ενώ, λοιπόν, κοίταζα τις … κατσαρόλες με τα φαγητά για να … παραγγείλω, έρχεται ο εστιάτορας και μού λέει δικαιολογημένα : «Δημητράκη, από σήμερα δεν έχει άλλο φαγητό για σένα από το μαγειρείο μου»!!!. Έφυγα! Πήγα στο δωμάτιό μου. Εκεί είχα ολόκληρο σχεδόν το φρέσκο ζυμωτό ψωμί, ελιές, τυρί και αυγά, που είχα φέρει, μετά τις διακοπές, από το χωριό μου. Έφαγα και χόρτασα το «φαγητό» αυτό και, ως συνήθως, το έριξα στο διάβασμα.
Η συγκινητική παρέμβαση του αείμνηστου καθηγητή μου Κώστα Τριανταφυλλίδη
Θυμήθηκα ότι, όπως με πληροφόρησαν τότε, στο βάθος της αίθουσας του εστιατορίου έτρωγε, κι εκείνος με «τεφτέρι», ένας λαμπρός καθηγητής μου, φιλόλογος – ιστορικός, εργένης τότε, ο αείμνηστος Κώστας Τριανταφυλλίδης. Μού είπαν οι άλλοι συμμαθητές πως μόλις είδε ο καθηγητής μου τη σκηνή αυτή με το ύφος του εστιάτορα και την απομάκρυνσή μου από το εστιατόριο, σηκώθηκε και πήγε κρυφά και διακριτικά στο μαγειρείο και τού είπε, όπως μού είπε, ύστερα από πολλά χρόνια, ο ίδιος ο εστιάτορας: «Ο Στεργίου, μπορεί να είναι φτωχός, αλλά είναι ο πρώτος μαθητής στην τάξη του, είναι ο σημαιοφόρος του Γυμνασίου της Παλαμαϊκής Σχολής Μεσολογγίου, είναι ο άριστος μαθητής στα μαθήματά μου (αρχαία, Νέα, Ιστορία, Λατινικά!). Σε όλα τα μαθήματα». Αυτά είπε, κι έφυγε χωρίς να τελειώσει το φαγητό του…
Θυμήθηκα ότι πήγα ξανά στο εστιατόριο αυτό μέχρι που με πληροφόρησε ο εστιάτορας ότι το χρέος που αναγραφόταν στο «τεφτέρι» δεν υπάρχει και, συνεπώς, με προσκάλεσε και με παρεκάλεσε να πηγαίνω να τρώω στο εστιατόριό του χωρίς προβλήματα. Μάλιστα για να με πείσει μού έδειξε και το λευκό… «τεφτέρι»…
Θυμήθηκα ότι, πραγματικά, διαπίστωσα ότι το χρέος είχε μηδενισθεί! Δεν έμαθα όμως ποτέ πώς έγινε αυτό! Ούτε ο αείμνηστος εστιάτορας μού είπε ποτέ, μολονότι ως φοιτητής πάντα περνούσα από το εστιατόριο και συζητούσαμε για όλα τα θέματα με χιούμορ, αλλά ποτέ για τη σκηνή της άρνησης να μού δώσει φαγητό! Δεν ήθελε με τίποτε να γίνει λόγος «για τέτοια ντροπή», όπως έλεγε σε άλλους, σε καθηγητές και συμμαθητές μου.
Θυμήθηκα ότι πάντοτε υποψιαζόμουνα ότι τουλάχιστον το 50% του χρέους πληρώθηκε από τον καθηγητή μου Κώστα Τριανταφυλλίδη και αγαπητούς συμμαθητές μου!
Αυτή η άρνηση του εστιάτορα να μού δώσει φαγητό ηχεί ακόμα στα αυτιά μου, επί 64 χρόνια! Αλλά, προς Θεού, όχι αρνητικά, όχι μισητά, όχι απελπιστικά, αλλά μεγάθυμα και αισιόδοξα. Γιατί; Μα, διότι είχε δίκιο ο εστιάτορας, ο επιχειρηματίας!!!
Αυστηρές εντολές και απαγορεύσεις από τους γονείς μας
Για να μη πάνε στράφι οι στερήσεις, οι οικονομικές θυσίες και, κυρίως, να μη ντροπιαστούν οι οικογένειες των γυμνασιόπαιδων από τυχόν αποτυχίες ή αλητεία, οι γονείς έδιναν μερικές αυστηρές εντολές - απαγορεύσεις στους μαθητές τους κατά τη διαμονή τους στο Μεσολόγγι ή το Αγρίνιο ή το Αιτωλικό.
Θυμάμαι ότι ήταν αυστηρή η απαγόρευση να μάθουμε και να χρησιμοποιούμε ποδήλατο και, φυσικά, μοτοσυκλέτα! Δεν ήθελαν με κανένα τρόπο να πάμε να μάθουμε ποδήλατο, ούτε να νοικιάζουμε ποδήλατο, διότι το θεωρούσαν … αλητεία! Κι όμως, τότε στο Μεσολόγγι, το Αγρίνιο και το Αιτωλικό το ποδήλατο ήταν το κύριο μέσο …ψυχαγωγίας και μετακίνησης και μάλιστα μαθητών από τα γύρω χωριά, όπως θα αναφέρω στο επόμενο σημείωμα. Μάλιστα θυμάμαι κι ένα επεισόδιο με ποδήλατο στο Αγρίνιο. Μία ημέρα, μετά τα μαθήματα στο Γυμνάσιο, πήγα, ως συνήθως, στον Σιδηροδρομικό Σταθμό του Αγρινίου να συναντήσω συγχωριανούς μου και να δω αν μού έστειλαν οι γονείς μου λεφτά ή τρόφιμα. Πράγματι, εκεί, καθώς ήμουνα στο πεζοδρόμιο και συζητούσα με μερικούς συγχωριανούς μου, κάποιος είχε αφήσει το ποδήλατό του εκεί κοντά! Εκείνοι νόμισαν ότι το ποδήλατο ήταν … δικό μου κι όταν πήγαν στο χωριό ενημέρωσαν τον πατέρα μου ότι «είδαμε τον Δημητράκη και μάλιστα με … ποδήλατο»!!! Και οποία ντροπή για τον πατέρα μου. Τελικά, τον έπεισα ότι τυχαία ήταν εκεί ένα ξένο …ποδήλατο!
Θυμάμαι ακόμα ότι αυστηρή ήταν η εντολή των γονιών για την ενασχόληση με το ποδόσφαιρο, το οποίο κι αυτό θεωρούνταν … αλητεία.! Να, όμως, που οι άνετες αλάνες (σάλτσινα) του Μεσολογγίου, όπου έπαιζαν ποδόσφαιρο πολλοί συμμαθητές μου, καθώς και οι αγαπημένες μας ομάδες «Παναιτωλικός» ή «ΑΕ Μεσολογγίου» ή «Άρης Αιτωλικού» με ποδοσφαιριστές - ινδάλματα, είχαν ως αποτέλεσμα να ασχολούμαστε τα απογεύματα και, κυρίως, τις Κυριακές με το ποδόσφαιρο, με παιχνίδια που παίζαμε αναμεταξύ μας και που ξεχώρισαν από τους «κυνηγούς ταλέντων» της εποχής μερικοί συγχωριανοί μου και συμμαθητές και η .. ταπεινότητά μου. Τότε, έπαιζα στους αγώνες αυτούς και στους αγώνες με τη «Φλόγα» Παλαιομάνινας τερματοφύλακας, με την προτροπή από την προπονητική ομάδα της ΑΕΜ μάλιστα να υπογράψω Δελτίο και να γίνω ένας νέος «Σωτήρης Κομματάς», όπως κολακευτικά έλεγαν!!!. Σημειώνω ότι ο Σωτήρης Κομματάς ήταν ένας από τους μεγαλύτερους τερματοφύλακες όχι μόνο της Αιτωλοακαρνανίας και της Αχαίας αλλά και της Ελλάδος και ο «αστέρας» και ο ίνδαλμα της ιερής πόλης. Εννοείται ότι δεν έδωσα συνέχεια στην πρόταση αυτή, διότι το μυαλό μου ήταν στο διάβασμα και στην προετοιμασία για τις εξετάσεις στο Πανεπιστήμιο…
ΣΤΟ ΕΠΟΜΕΝΟ: Η καθημερινή ζωή όλων μαθητών εντός και εκτός Γυμνασίου και οι δρακόντιοι κανονισμοί
Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου
Σημείωση: Η ΒΕΛΟΥΤΣΑ ΝΕWS θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.
Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών.
Όλα τα σχόλια θα εμφανίζονται μετά την έγκρισή τους από τους διαχειριστές του ιστολογίου.
Σχόλια υβριστικά, συκοφαντικά, ειρωνικά, υποτιμητικά, μειωτικά και απαξιωτικά ή σχόλια χυδαία, σεξιστικά, ρατσιστικά και θρησκευτικού μίσους, σχόλια με μηνύματα που δεν καταλαβαίνουμε, ονομαστικές αναφορές σε απλούς πολίτες και προβοκατόρικα ή σχόλια που δεν έχουν σχέση με τη παραπάνω ανάρτηση, ΔΕΝ θα δημοσιεύονται.
Τα σχόλια και τα κείμενα των αναγνωστών εκφράζουν τους ίδιους και δεν υιοθετούνται κατά ανάγκη από το παρόν ιστολόγιο.
Παρακαλούμε τους αναγνώστες μας να διατυπώνουν τα σχόλια τους με κόσμιο τρόπο για να δημοσιευτούν.
Εάν παρόλα αυτά κάποιος θεωρεί ότι θίγεται από ανάρτηση ή σχόλιο στο Blog, καλείται να επικοινωνήσει μαζί μας μέσω του e-mail veloutsaxiromerou@gmail.com προς αποκατάσταση.