Από το ηρωικό «ΟΧΙ» του 1940 στο ιδιοτελές «ΝΑΙ» σε όλα!

 

Από το ηρωικό «ΟΧΙ» του 1940 στο ιδιοτελές «ΝΑΙ» σε όλα!

 

Το ΟΧΙ δεν ειπώθηκε μια φορά. Είναι πράξη που επαναλαμβάνεται όσες φορές ο άνθρωπος αρνείται να υποταχθεί στο ψεύδος. Δεν χρειάζεται φωνή για να ειπωθεί· αρκεί βλέμμα καθαρό. Όχι στο ψέμα. Όχι στην αδικία. Όχι στην εθελοτυφλία.

 

Του Γιώργου Π. Μπαμπάνη

 

Η 28η Οκτωβρίου δεν είναι απλώς μια ημερομηνία. Είναι η στιγμή που ο χρόνος σταματά για λίγο, κι ο άνθρωπος κοιτά τον εαυτό του στον καθρέφτη της ιστορίας. Εκεί, βλέπει το μέτρο της ψυχής του.

 

Το ΟΧΙ του 1940 ειπώθηκε από ανθρώπους που είχαν φτώχεια, στέρηση, μοναξιά, άθλιες δημόσιες υποδομές, χαμηλό βιοτικό επίπεδο σε σχέση με τους άλλους Ευρωπαίους. 

 

Κι όμως, μέσα σ’ αυτά και μέσα από αυτά, βρήκαν το σθένος να σταθούν όρθιοι. Δεν τούς καθοδήγησε ιδεολογία ούτε ρητορική. Το είπε η ίδια η συνείδησή τους, σαν αντανακλαστικό ελευθερίας. Εκείνη τη μέρα, η Ελλάδα δεν ύψωσε μόνο τα όπλα της — ύψωσε το ήθος της.

 

Τότε, οι ήρωες του έπους του ΄40 φώναζαν «ΑΕΡΑ» στα χιονισμένα βουνά της Αλβανίας αμυνόμενοι «περί πάτρης». Σήμερα, όλοι σχεδόν, κυβερνήτες, πολιτικό σύστημα φωνάζουν απλώς στον … αέρα για το «επιτίθεσθαι περί πάρτης» σε μια χώρα που ερημώνει από ζωή και δραστηριότητα στην επαρχία και πολιτισμό και παιδεία στο άστυ!

 

Οκτώ δεκαετίες αργότερα, η Ελλάδα μοιάζει ξανά εξαρτημένη — όχι πια από ξένους στρατούς, αλλά από εσωτερικά συμφέροντα, οικονομικά δίκτυα και έναν κρατικό μηχανισμό που συχνά δείχνει εχθρικός προς τον ίδιο του τον λαό.

 

 Η εξουσία ερμηνεύει τα γεγονότα όπως τη βολεύει: τα σκάνδαλα βαφτίζονται «παρατυπίες», οι υποκλοπές «μέτρα ασφάλειας», η κοινωνική φτώχεια «προσωρινή δυσκολία». Ο πολίτης, κουρασμένος και σιωπηλός, μαθαίνει να συμβιβάζεται. Να λέει «ναι» σε ό,τι του επιβάλλεται, γιατί πείστηκε πως «όχι» δεν αλλάζει τίποτα.

 

Σήμερα χρειάζεται ένα εκκωφαντικό «ΟΧΙ» παντού και σε πάντες!

Κι όμως, αυτή ακριβώς είναι η στιγμή που το πραγματικό ΟΧΙ χρειάζεται περισσότερο από ποτέ.

 

 Όχι για να γραφτεί στα σχολικά βιβλία, αλλά για να ειπωθεί στα εργοστάσια, στα νοσοκομεία, στα σπίτια, στα βλέμματα των ανθρώπων που δεν θέλουν να συνηθίσουν την αδικία.

 

Στην πλατεία Συντάγματος, κάτω από το φως του μαρμάρου, κοιμάται ο Άγνωστος Στρατιώτης. Δεν είναι ένας νεκρός· είναι ένα σύμβολο. Δεν έχει όνομα, γιατί το όνομα θα τον περιόριζε. Είναι ο Οδυσσέας της ιστορίας, που μπροστά στον Κύκλωπα της εξουσίας και της ύβρεως παρουσιάζεται ως Κανένας.

 

Όπως ο Οδυσσέας, έτσι κι αυτός, δεν λέει το όνομά του για να σωθεί από τον θάνατο, αλλά για να σώσει την ουσία του ανθρώπου. Γίνεται “Κανένας” για να μπορέσει να είναι όλοι. Το ψεύδος του είναι σοφία — όχι φυγή. Είναι η γνώση ότι απέναντι στην ωμή βία, η αλήθεια χρειάζεται το ένδυμα της ταπεινότητας. Τώρα «Κανένας» δεν είναι … κανένας!

 

Ο Άγνωστος Στρατιώτης είναι ο καθρέφτης του Οδυσσέα. Στο μάρμαρο του δεν γράφεται το όνομά του γιατί γράφεται το δικό μας. Είναι ο παππούς που πάγωσε στην Πίνδο, ο αγρότης που δεν προσκύνησε το ψέμα, ο νέος που παλεύει να κρατήσει καθαρή τη συνείδησή του μέσα στη λάσπη των ημερών.

 

Όταν οι επίσημοι στέκονται μπροστά του, στέκονται —χωρίς να το καταλαβαίνουν— μπροστά στη σιωπηλή ειρωνεία του Οδυσσέα. Γιατί εκείνος, ο “Κανένας”, γνωρίζει πια πως το μεγαλείο δεν βρίσκεται στο όνομα, αλλά στη μνήμη της πράξης.

 

Το ΟΧΙ δεν ειπώθηκε μια φορά. Είναι πράξη που επαναλαμβάνεται όσες φορές ο άνθρωπος αρνείται να υποταχθεί στο ψεύδος. Δεν χρειάζεται φωνή για να ειπωθεί· αρκεί βλέμμα καθαρό. Όχι στο ψέμα. Όχι στην αδικία. Όχι στην εθελοτυφλία.

 

Το ΟΧΙ δεν είναι θρίαμβος, είναι χρέος. Δεν μας ζητά να θριαμβεύσουμε, αλλά να σταθούμε όρθιοι. Όσο υπάρχει έστω ένας που φυλάει μέσα του αυτή τη φλόγα, η Ελλάδα δεν θα γίνει σκιά. 

 

Γιατί το έθνος δεν σώζεται με επιβιώσεις, αλλά με ήθος. Και το ήθος γεννιέται κάθε φορά που ο άνθρωπος επιλέγει την αλήθεια, όσο κι αν κοστίζει.