Πώς η παρακμή έγινε αποδεκτός κανόνας!
Οι θεσμοί χάνουν την αξιοπιστία τους, ο δημόσιος λόγος εκφυλίζεται σε κραυγές, ενώ υπάρχει μια διάχυτη επίγευση αηδίας που οδηγεί σε βαριά αποστροφή και σε συνεχή υπερφόρτωση αρνητικότητας
Του Γιώργου Π. Μπαμπάνη
Αντίθετα, αφήνει μια επίγευση αηδίας — μια σιωπηλή, βαριά αποστροφή που δεν οδηγεί σε αντίδραση αλλά σε απόσταση.
Αυτό που ζούμε δεν είναι μια απλή κρίση· είναι μια κατάσταση αποσύνθεσης που διαπερνά την πολιτική, την κοινωνία και —όλο και περισσότερο— τον τρόπο που τα αντιλαμβανόμαστε.
Κι όμως, αυτή η εικόνα δεν είναι καινούργια. Ήδη από τη δεκαετία του ’80, ο Χάρρυ Κλυνν, μέσα από το «Κυρά Κατίνα», περιέγραφε με καυστική ακρίβεια μια κοινωνία που ακροβατεί ανάμεσα στη γελοιότητα και την παρακμή.
Μια κοινωνία που κουράζεται, που καταναλώνει «πλαστικές ιδέες και υποκατάστατα», που συνηθίζει το παράλογο μέχρι να γίνει φυσιολογικό. Σήμερα, αυτή η περιγραφή μοιάζει λιγότερο με σάτιρα και περισσότερο με καθημερινή καταγραφή.
Η αποσύνθεση δεν έρχεται με θόρυβο. Δεν υπάρχει μια θεαματική κατάρρευση, αλλά μια συνεχής, αθόρυβη φθορά: θεσμοί που χάνουν την αξιοπιστία τους, δημόσιος λόγος που εκφυλίζεται σε κραυγές, μια διάχυτη αίσθηση ότι τίποτα δεν λειτουργεί όπως θα έπρεπε. Και μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η παρακμή παύει να είναι εξαίρεση και μετατρέπεται σε κανόνα.
Σε αυτό το σημείο, η δημοσιογραφία δεν στέκεται απλώς ως παρατηρητής. Συχνά λειτουργεί ως επιταχυντής. Η είδηση δεν παρουσιάζεται για να εξηγήσει, αλλά για να τραβήξει.
Επιλέγεται και προβάλλεται με βάση την ένταση που μπορεί να προκαλέσει: σοκ, οργή, αγανάκτηση, αηδία. Αν έχει «αίμα και σπέρμα» γίνεται ακόμα …
συναρπαστικότερη! Έτσι, το αποτέλεσμα είναι μια διαρκής ροή από εικόνες και αφηγήσεις που δεν φωτίζουν την πραγματικότητα — την μετατρέπουν σε θέαμα.
Στη σημερινή ψηφιακή εποχή, το «κλικ» έχει γίνει το βασικό μέτρο αξίας. Η ενημέρωση υποχωρεί μπροστά στην κατανάλωση περιεχομένου και η αποσύνθεση μετατρέπεται σε εμπορεύσιμο προϊόν.
Σκάνδαλα χωρίς βάθος, συγκρούσεις χωρίς ανάλυση, τραγωδίες χωρίς πλαίσιο. Όλα συμπυκνώνονται σε τίτλους που στόχο έχουν να προκαλέσουν αντίδραση, όχι σκέψη.
Η τηλεόραση έγινε feed, και η πραγματικότητα ένα ατελείωτο scroll από υπερβολή και ένταση. Μπροστά σε αυτή τη συνεχή υπερφόρτωση αρνητικότητας, η κοινωνία δεν εξεγείρεται — κουράζεται.
Η αηδία γίνεται μόνιμο υπόβαθρο και η αντίδραση δίνει τη θέση της στην αποστασιοποίηση. Ο πολίτης παύει να αισθάνεται μέρος του συνόλου και αρχίζει να λειτουργεί ως θεατής. Η αποσύνδεση αυτή είναι ίσως το πιο επικίνδυνο σύμπτωμα της εποχής: όχι η κρίση, αλλά η εξοικείωση με αυτήν.
Κάπου εδώ, η σάτιρα του παρελθόντος επιστρέφει σαν προειδοποίηση. Η «Κυρά Κατίνα» δεν είναι απλώς ένας χαρακτήρας· είναι μια νοοτροπία που επιβιώνει και αναπαράγεται.
Είναι η ευκολία με την οποία καταναλώνουμε ό,τι μας σερβίρεται, η ανοχή μας στην επιφανειακότητα, η συμμετοχή μας —έστω και παθητική— σε έναν κύκλο που μας απομακρύνει από την ουσία.
Το πιο ανησυχητικό δεν είναι ότι υπάρχει η παρακμή. Είναι ότι παύουμε να την αμφισβητούμε. Όταν η δυσλειτουργία γίνεται ρουτίνα και η αηδία γνώριμο συναίσθημα, τότε η αποσύνθεση παύει να φαίνεται προσωρινή. Μοιάζει μόνιμη.
Το ερώτημα, τελικά, δεν είναι μόνο τι μας δείχνουν. Είναι και τι επιλέγουμε να βλέπουμε. Γιατί η παρακμή δεν είναι μόνο αυτό που καταγράφεται γύρω μας. Είναι και αυτό που ανεχόμαστε, αυτό που αναπαράγουμε, αυτό που κάνουμε «κλικ».
Και ίσως εκεί να βρίσκεται η πιο δύσκολη παραδοχή: ότι η γραμμή ανάμεσα στον θεατή και τον συμμέτοχο είναι πολύ πιο λεπτή απ’ όσο θέλουμε να πιστεύουμε.
Τα είπατε όλα.!!!
ΑπάντησηΔιαγραφήΜΠΡΑΒΟ.