ΞΗΡΌΜΕΡΟ: προϋπολογισμός πλήρως εναρμονισμένος, αισιόδοξος και... αόρατος

 Οι Δήμοι καλούνται για πρώτη φορά μετά από σχεδόν δύο δεκαετίες, να καταρτίσουν τον Προϋπολογισμό τους βάσει ενός εντελώς νέου πλαισίου, του Λογιστικού Πλαισίου της Γενικής Κυβέρνησης (Π.Δ.54/2018), το οποίο τέθηκε σε πλήρη εφαρμογή την 1η Ιανουαρίου του 2026.Το Π.Δ.54/2018 φέρνει ριζικές αλλαγές στα χρηματοοικονομικά συστήματα των Δήμων.

 Στα μέσα Φεβρουαρίου 2026, αναφέρθηκε ότι πάνω από 111  δήμοι (περίπου το 35%) δεν είχαν υποβάλει τους προϋπολογισμούς τους για έγκριση.

Η ΚΕΔΕ (Κεντρική Ένωση Δήμων Ελλάδας) έχει αναδείξει το πρόβλημα, ζητώντας επιπλέον Κεντρικούς Αυτοτελείς Πόρους (ΚΑΠ) και τεχνική υποστήριξη για την προσαρμογή στο νέο λογιστικό πλαίσιο.

Λόγω της καθυστέρησης, δόθηκαν παρατάσεις και ρυθμίσεις για να μην παραλύσουν οι δήμοι, επιτρέποντας την πλασματική έγκριση προϋπολογισμού βάσει των στοιχείων του 2025

Όσοι δεν κατάφεραν να διαθέτουν τελικά εγκεκριμένο Προϋπολογισμό για το 2026,  το πρώτο τρίμηνο του 2026 προσέφυγαν  στο άρθρο 160 του Ν.3463/2006.

Σύμφωνα με την εν λόγω διάταξη, μέχρι να τεθεί σε ισχύ ο νέος Προϋπολογισμός, και πάντως όχι αργότερα από το τέλος Μαρτίου 2026, ισχύει ο Προϋπολογισμός του 2025, κατά παρέκκλιση κάθε άλλης γενικής ή ειδικής διάταξης, για την είσπραξη κάθε είδους εσόδου και για τη διενέργεια και την πληρωμή μόνον: 

-Των υποχρεωτικών δαπανών που αναφέρονται στην παρ. 1 του άρθρου 158 του Ν.3463/2006 (ΦΕΚ Α’ 114 – 8/6/2006)

-Των δαπανών που γίνονται για ειδικούς σκοπούς, βάσει διάταξης νόμου, κατόπιν αποφάσεων Χρηματοδότησης από την Κρατική Διοίκηση, καθώς και αυτών που γίνονται στο πλαίσιο της υλοποίησης εγκεκριμένων έργων ή δράσεων, τα οποία συγχρηματοδοτούνται από πόρους της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

-Των δαπανών που γίνονται για την άσκηση των αρμοδιοτήτων Νομικών Προσώπων που έχουν λυθεί ή καταργηθεί, ανεξαρτήτως του χρόνου λύσης ή κατάργησής τους.

Αυτό σημαίνει ότι μέχρι την έγκριση του Προϋπολογισμού του 2026, που δεν μπορεί να υπερβεί την 31η Μαρτίου του 2026 για το πρώτο τρίμηνο του 2026, μπορούν να διενεργούνται οι παραπάνω δαπάνες σε βάρος του Προϋπολογισμού του 2025, που θεωρείται ως προσωρινός – πλασματικός Προϋπολογισμός του 2026.  Στον Προϋπολογισμό του 2026 που θα επικυρωθεί, πρέπει να αποτυπωθούν όλες οι κινήσεις που έγιναν εν τω μεταξύ.

 Σημειώνεται ότι ο αγώνας δρόμου για την κατάθεση των προϋπολογισμών συνεχιζόταν, καθώς χωρίς εγκεκριμένο προϋπολογισμό οι δήμοι δεν μπορούν να προχωρήσουν σε νέες συμβάσεις ή έργα.

Όμως έως τις αρχές Απριλίου 2026  , μόνο  24 από τους 332 δεν είχαν καταθέσει προϋπολογισμό. Πρόκειται για τους Δήμους Αμφίπολης, Ανατολικής Σάμου, Αποκορώνου, Αρριανών, Γεωργίου Καραϊσκάκη, Γρεβενών, Διονύσου, Διρφύων-Μεσσαπίων, Δυτικής Μάνης, Δωδώνης, Κασσάνδρας, Κιμώλου, Κορινθίων, Μυκόνου, Νικολάου Σκουφά, Νότιας Κέρκυρας, Ξηρομέρου, Ορχομενού, Πλατάνια, Σαμοθράκης, Σιθωνίας, Σικυωνίων, Τριφυλίας και Φιλιατών.

Η αδυναμία ψηφίσεως προϋπολογισμού οφείλεται κυρίως στην εφαρμογή του νέου λογιστικού πλαισίου (Π.Δ.54/2018), το οποίο τέθηκε σε πλήρη ισχύ την 1η Ιανουαρίου 2026 και φέρνει ριζικές αλλαγές στα χρηματοοικονομικά συστήματα.

Το πρόβλημα δεν είναι συγκυριακό ούτε μπορεί να αποδοθεί αποκλειστικά σε φόρτο εργασίας ή σε έλλειψη προσωπικού. 

Αντίθετα, συνδέεται άμεσα με τον τρόπο που επιχειρήθηκε η μετάβαση των δήμων στο νέο λογιστικό πλαίσιο (Π.Δ. 54/2018) και ειδικότερα με την επιλογή της αποσπασματικής κάλυψης κρίσιμων αναγκών μέσω απευθείας αναθέσεων περιορισμένου αντικειμένου και κόστους.  

Η μετάβαση στο νέο Λογιστικό Πλαίσιο της Γενικής Κυβέρνησης δεν αποτελεί απλή τεχνική προσαρμογή. 

Πρόκειται για δομική αλλαγή που επηρεάζει:

👉τον τρόπο σύνταξης του προϋπολογισμού,

👉τη σύνδεση προϋπολογισμού – λογιστικής – απολογισμού,

👉τις οικονομικές καταστάσεις,

👉τη δημοσιονομική εποπτεία,

👉και τελικά τη δυνατότητα των δήμων να λειτουργούν κανονικά.

Χαρακτηριστικές περιπτώσεις προβλημάτων:

👉Προϋπολογισμοί με ασύμβατα μεγέθη, όπου τα έσοδα και οι δαπάνες δεν «δένουν» με τα νέα λογιστικά σχήματα.

👉Λανθασμένες αντιστοιχίσεις λογαριασμών, που οδηγούν σε στρεβλή απεικόνιση της οικονομικής κατάστασης.

👉Ανεπαρκής τεκμηρίωση των μεταφερόμενων υπολοίπων, γεγονός που μπλοκάρει τον έλεγχο.

👉Έλλειψη πραγματικής εκπαίδευσης των στελεχών, με αποτέλεσμα οι ίδιες οι οικονομικές υπηρεσίες να αδυνατούν να υποστηρίξουν τον προϋπολογισμό μετά την αποχώρηση του αναδόχου.

👉Ασυνέχεια μεταξύ σύμβασης και προϋπολογιστικής διαδικασίας, καθώς η υποστήριξη συχνά σταματά πριν από το κρίσιμο στάδιο της κατάθεσης.

Αντί για κεντρικό σχεδιασμό,ενιαία τεχνική υποστήριξη,κοινά εργαλεία και οδηγίες,οι δήμοι αφέθηκαν να κινηθούν μόνοι τους, αναθέτοντας μερικές και αποσπασματικές υπηρεσίες, συχνά με στόχο απλώς να «προλάβουν τις προθεσμίες».

Έτσι εξηγείται γιατί, ακόμη και σε δήμους που τυπικά «κατέθεσαν», οι προϋπολογισμοί παρουσιάζουν εκτεταμένα σφάλματα, ασυνέπειες και τεχνικές αδυναμίες και  ο προϋπολογισμός χαρακτηρίζεται από τις αρμόδιες αρχές ως προβληματικός ή μη αποδεκτός.  

Το αποτέλεσμα είναι σήμερα ορατό: καθυστερήσεις, απορρίψεις, διορθώσεις  επί διορθώσεων,και τελικά αδυναμία άσκησης ουσιαστικής οικονομικής διοίκησης.Ένα θεσμικό αδιέξοδο με πολιτικές συνέπειες

Όπως φαίνεται, οι δήμοι δεν ήταν έτοιμοι  για τις αλλαγές, δεν ήταν όμως και οι αρμόδιες υπηρεσίες της κεντρικής διοίκησης, αφού τους τρεις τελευταίους μήνες του 2025 πολλές εγκύκλιοι πήγαν και ήρθαν, ενώ πραγματοποιήθηκαν και πολλές δοκιμές σε συνεργασία με το Γενικό Λογιστήριο του Κράτους. 

Κάθε δήμος μετά τη σύνταξη του προϋπολογισμού, πρέπει να τον αποστείλει για έγκριση από το Παρατηρητήριο για τους ΟΤΑ του ΥΠΕΣ. 

Ακολούθως, το προσχέδιο θα ψηφιστεί από το δημοτικό συμβούλιο και θα αποσταλεί για την τελική έγκριση στην αρμόδια ανάλογα τον δήμο Αποκεντρωμένη Διοίκηση. Πρόκειται δηλαδή για μια διαδικασία η οποία έτσι κι αλλιώς χρειάζεται αρκετό χρόνο για να ολοκληρωθεί.

Όταν δεν έχει εγκεκριμένο προϋπολογισμό ένας δήμος μπορεί να πληρώσει μόνο τα λειτουργικά έξοδα, δηλαδή μισθούς και λογαριασμούς για καύσιμα και ρεύμα. Δεν μπορεί όμως να κάνει τίποτα άλλο και δεν μπορεί να προχωρήσει κανένα επενδυτικό σχέδιο 

Η αδυναμία κατάθεσης ή ορθής σύνταξης προϋπολογισμού δεν είναι τεχνικό ζήτημα.Είναι πλήγμα στη θεσμική λειτουργία της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, καθώς χωρίς εγκεκριμένο και αξιόπιστο προϋπολογισμό:δεν μπορούν να υλοποιηθούν πολιτικές,δεν μπορούν να προχωρήσουν έργα,δεν μπορεί να υπάρξει διαφάνεια και έλεγχος.δεν υπάρχει ανάλυση δεδομένων για να χαραχτούν βέλτιστες πολιτικές

Το πρόβλημα δεν βρίσκεται στους υπαλλήλους των δήμων. Βρίσκεται στην έλλειψη επαρκούς, συντονισμένης και ουσιαστικής υποστήριξης για μια  αλλαγή που επιβλήθηκε οριζόντια, αλλά υλοποιήθηκε αποσπασματικά. 

Να μην ξεχνάμε ότι η μετάβαση έγινε υποχρεωτική μόνο για τους Δήμους ως πείραμα.