Η φωνή των δημοτών δεν έχει "προϋποθέσεις αυθεντίας"…

Η φωνή των δημοτών δεν έχει "προϋποθέσεις αυθεντίας"…

Σε μια εποχή όπου ο δημόσιος διάλογος για τα ζητήματα της τοπικής αυτοδιοίκησης διεξάγεται πιο άμεσα και πιο έντονα από ποτέ, επανέρχεται διαρκώς ένα κρίσιμο ερώτημα: ποιος έχει δικαίωμα να εκφράζει άποψη για τα τεκταινόμενα του δήμου;

Η απάντηση, όσο κι αν επιχειρείται κατά καιρούς να περιπλεχτεί, παραμένει απλή και θεμελιώδης: όλοι οι δημότες έχουν δικαίωμα λόγου. Χωρίς εξαιρέσεις, χωρίς «πιστοποιητικά ειδικότητας», χωρίς την απαίτηση να προηγείται κάποια μορφή αυθεντίας ή θεσμικής ιδιότητας.

Η τοπική αυτοδιοίκηση αφορά την καθημερινότητα όλων. Από την καθαριότητα των γειτονιών και την κατάσταση των υποδομών, μέχρι τον σχεδιασμό έργων και τη λήψη αποφάσεων που επηρεάζουν άμεσα τη ζωή των πολιτών, τίποτα δεν είναι θεωρητικό ή απομακρυσμένο.

 Και ακριβώς επειδή οι συνέπειες των αποφάσεων είναι άμεσες και χειροπιαστές, η συμμετοχή των πολιτών στον δημόσιο διάλογο δεν είναι πολυτέλεια — είναι προϋπόθεση δημοκρατικής λειτουργίας.

Ωστόσο, δεν είναι σπάνιο το φαινόμενο να καλλιεργείται μια αντίληψη «ιεραρχίας» στον δημόσιο λόγο. Μια λογική που υπονοεί ότι η άποψη έχει αξία μόνο όταν προέρχεται από όσους θεωρούνται ειδικοί, θεσμικοί ή «επαρκείς» για να μιλήσουν.

Μια τέτοια προσέγγιση, όμως, όσο κι αν παρουσιάζεται ως ένδειξη σοβαρότητας, στην πραγματικότητα λειτουργεί περιοριστικά για τον ίδιο τον δημόσιο διάλογο.

Η δημοκρατία δεν οικοδομήθηκε πάνω στην αποκλειστικότητα της γνώσης, αλλά πάνω στην ισοτιμία της φωνής. Δεν απαιτεί από τους πολίτες να είναι αυθεντίες για να έχουν άποψη, αλλά τους δίνει το δικαίωμα να συμμετέχουν, να κρίνουν, να συμφωνούν ή να διαφωνούν.

Η αξία των απόψεων δεν προκύπτει από τον τίτλο του ομιλητή, αλλά από το περιεχόμενο, την τεκμηρίωση και την κοινωνική τους απήχηση.

Η πολιτική, ακόμη και στο επίπεδο του δήμου, δεν είναι κλειστό πεδίο ειδικών. Είναι πεδίο κοινωνικής συμμετοχής. Και σε αυτό το πεδίο, η πολυφωνία δεν αποτελεί πρόβλημα προς περιορισμό, αλλά πλούτο προς αξιοποίηση.

 Οι διαφορετικές απόψεις, ακόμη και όταν είναι αντικρουόμενες, αποτελούν τον μηχανισμό μέσα από τον οποίο αναδεικνύονται αδυναμίες, εντοπίζονται λάθη και διαμορφώνονται καλύτερες λύσεις.

Αντιθέτως, κάθε προσπάθεια έμμεσου ή άμεσου αποκλεισμού της φωνής των πολιτών οδηγεί σε ένα δημοκρατικό έλλειμμα. Γιατί όταν περιορίζεται το ποιος «δικαιούται» να μιλά, τότε αναπόφευκτα περιορίζεται και η ίδια η λογοδοσία της εξουσίας.

Η σοβαρότητα στην πολιτική ζωή δεν επιτυγχάνεται με αποκλεισμούς, αλλά με ποιότητα διαλόγου. Και η ποιότητα αυτή δεν εξαρτάται από το αν κάποιος είναι «ειδικός», αλλά από το αν υπάρχει σεβασμός, επιχειρήματα και διάθεση ουσιαστικής συζήτησης.

Σε τελική ανάλυση, η τοπική κοινωνία δεν προοδεύει όταν λίγοι μιλούν και πολλοί σιωπούν, αλλά όταν πολλοί συμμετέχουν και ο δημόσιος διάλογος παραμένει ανοιχτός, ζωντανός και δημοκρατικός.

 Γιατί η δημοκρατία, είτε σε εθνικό είτε σε τοπικό επίπεδο, δεν ανήκει σε αυθεντίες — ανήκει στους πολίτες…