Δήμος Ξηρομέρου: Από τη Μπιενάλε της Βενετίας και την ιστορική σύνδεση με το Alezio της Ιταλίας

Δήμος Ξηρομέρου: Από τη Μπιενάλε της Βενετίας και την ιστορική σύνδεση με το Alezio της Ιταλίας

Από τη Μπιενάλε της Βενετίας και την ιστορική σύνδεση με το Alezio της Ιταλίας μέχρι τα ευρωπαϊκά προγράμματα, την προστασία του δάσους Βελανιδιάς και την ανάπτυξη εναλλακτικών μορφών τουρισμού, η δημοτική αρχή επενδύει σε συνεργασίες και δράσεις που μπορούν να ενισχύσουν την αναγνωρισιμότητα του Ξηρομέρου. 

Το στοίχημα είναι οι πρωτοβουλίες αυτές να αποκτήσουν συνέχεια και να μετατραπούν σε μακροπρόθεσμα οφέλη για την τοπική κοινωνία.

Η εξωστρέφεια είναι μια από τις σημαντικές προϋποθέσεις για την ανάπτυξη ενός σύγχρονου δήμου. Δεν αφορά μόνο την προβολή ενός τόπου, αλλά τη δυνατότητά του να δημιουργεί συνεργασίες, να αξιοποιεί ευρωπαϊκές ευκαιρίες, να αναδεικνύει την ιστορία και τον πολιτισμό του και να συνδέει τα συγκριτικά του πλεονεκτήματα με νέες αναπτυξιακές προοπτικές.

Στην περίπτωση του Δήμου Ξηρομέρου, οι πρωτοβουλίες που έχουν αναληφθεί σε πολιτιστικό, περιβαλλοντικό και τουριστικό επίπεδο διαμορφώνουν ένα ενδιαφέρον πεδίο δράσης. 

Από τη διεθνή καλλιτεχνική προβολή του ονόματος «Ξηρόμερο» μέχρι την αδελφοποίηση με έναν ιταλικό δήμο και τη συμμετοχή σε ευρωπαϊκά προγράμματα, διακρίνεται μια προσπάθεια να αποκτήσει η περιοχή περισσότερες συνδέσεις με τον ευρύτερο ευρωπαϊκό χώρο.

Πρόκειται για μια κατεύθυνση που αξίζει να αναδειχθεί, καθώς η αξιοποίηση της εξωστρέφειας μπορεί να λειτουργήσει συμπληρωματικά προς τα έργα υποδομής και να δημιουργήσει νέες δυνατότητες για τον πολιτισμό, τον τουρισμό, την τοπική παραγωγή και την περιβαλλοντική προστασία.

Από τη Βενετία στο Ξηρόμερο: Μια ιδιαίτερη πολιτιστική αναφορά

Ένα από τα χαρακτηριστικότερα παραδείγματα διεθνούς προβολής είναι το καλλιτεχνικό έργο «Ξηρόμερο/Dryland», το οποίο παρουσιάστηκε στο Ελληνικό Περίπτερο της 60ής Μπιενάλε Τέχνης της Βενετίας, από τις 20 Απριλίου έως τις 24 Νοεμβρίου 2024.

Η ελληνική συμμετοχή, με την οργάνωση του Εθνικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης, ανέδειξε στοιχεία της ζωής στην ελληνική ύπαιθρο, της αγροτικής παράδοσης, της μουσικής και του πανηγυριού, μεταφέροντας αναφορές στο Ξηρόμερο σε ένα διεθνές περιβάλλον σύγχρονης τέχνης.

Η παρουσία αυτή αποτέλεσε μια ξεχωριστή ευκαιρία να ακουστεί το όνομα της περιοχής πέρα από τα ελληνικά σύνορα και να συνδεθεί με σύγχρονες πολιτιστικές αναζητήσεις. Η συμμετοχή πραγματοποιήθηκε υπό την αιγίδα του Δήμου Ξηρομέρου, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι η δημοτική αρχή ήταν ο διοργανωτής της καλλιτεχνικής παραγωγής.

Η εμπειρία της Βενετίας δείχνει ότι η τοπική ταυτότητα μπορεί να αποτελέσει σημαντικό κεφάλαιο εξωστρέφειας. Το ζητούμενο είναι τέτοιες αναφορές να αξιοποιούνται και στη συνέχεια, μέσα από δράσεις που συνδέουν την ιστορία, τη μουσική, την παράδοση και τον πολιτισμό με την επισκεψιμότητα και την προβολή του τόπου.

Η αδελφοποίηση με το Alezio: Μια γέφυρα ιστορίας και συνεργασίας

Ιδιαίτερη σημασία έχει η αδελφοποίηση του Δήμου Ξηρομέρου με τον Δήμο Alezio της Ιταλίας, μια πρωτοβουλία που συνδέει τις δύο περιοχές μέσα από ιστορικές και πολιτιστικές αναφορές στην αρχαία Αλυζία.

Η διαδικασία υποστηρίχθηκε χρηματοδοτικά από το ευρωπαϊκό πρόγραμμα CERV – Town Twinning 2025, το οποίο προωθεί τις σχέσεις μεταξύ ευρωπαϊκών δήμων και την επαφή των πολιτών τους.

Τον Σεπτέμβριο του 2026, ο Δήμος Ξηρομέρου υποδέχθηκε ιταλική αντιπροσωπεία. Το πρόγραμμα περιλάμβανε ξενάγηση στους αρχαιολογικούς χώρους της Αλυζίας, θεματικές συναντήσεις, φύτευση του «δέντρου της φιλίας» στην πλατεία του Μύτικα, έκθεση τοπικών προϊόντων και γευσιγνωσία, καθώς και επίσκεψη στην έκθεση «Από την Αλυζία… Ad Alezio». Παράλληλα, πραγματοποιήθηκε ανταλλαγή απόψεων για την κοινή πολιτιστική κληρονομιά.

Η συνεργασία συνεχίστηκε με την επίσκεψη αντιπροσωπείας του Δήμου Ξηρομέρου στην Ιταλία και την υπογραφή του Συμφώνου Αδελφοποίησης στις 16 Οκτωβρίου 2026, στο Alezio, από τους δημάρχους των δύο περιοχών, Andrea Barone και Γιάννη Τριανταφυλλάκη.

Η συγκεκριμένη πρωτοβουλία αποτελεί ένα θετικό βήμα, καθώς δημιουργεί θεσμικό πλαίσιο για μελλοντικές συνεργασίες. Η αδελφοποίηση μπορεί να αποτελέσει αφετηρία για πολιτιστικές ανταλλαγές, εκπαιδευτικές δράσεις, κοινές εκδηλώσεις, ανταλλαγή τεχνογνωσίας και νέες ευρωπαϊκές προτάσεις.

Το σημαντικό είναι η σχέση αυτή να μη μείνει μόνο στο επίπεδο των επίσημων επισκέψεων. Η συστηματική επικοινωνία μεταξύ των δύο δήμων και η συμμετοχή σχολείων, συλλόγων, επαγγελματιών και νέων ανθρώπων μπορούν να δώσουν ουσιαστικό περιεχόμενο στη συμφωνία.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η συμμετοχή του Δημάρχου Ξηρομέρου, Γιάννη Τριανταφυλλάκη, στην αποστολή της ΠΕΔ Δυτικής Ελλάδας στην Κίνα, από τις 20 έως τις 29 Σεπτεμβρίου 2026, καθώς συνδέεται με την ευρύτερη προσπάθεια για την αξιοποίηση νέων τεχνολογιών και καλών πρακτικών στην Τοπική Αυτοδιοίκηση. 

Σε μια εποχή που ο ψηφιακός μετασχηματισμός αλλάζει τον τρόπο λειτουργίας των δήμων και την καθημερινότητα των πολιτών, η ανταλλαγή εμπειριών και η αναζήτηση σύγχρονων λύσεων μπορούν να προσφέρουν πολύτιμα εφόδια. 

Για τον Δήμο Ξηρομέρου, τέτοιες πρωτοβουλίες αποτελούν ευκαιρία να ενισχύσει την ψηφιακή του πορεία, να αναβαθμίσει τις υπηρεσίες του και να αξιοποιήσει τις δυνατότητες που προσφέρει η τεχνολογία προς όφελος των δημοτών.

DRYAD: Η εξωστρέφεια συναντά την προστασία του περιβάλλοντος

Μια ακόμη σημαντική πρωτοβουλία είναι η συμμετοχή του Δήμου Ξηρομέρου ως εταίρου στο ευρωπαϊκό πρόγραμμα DRYAD, το οποίο εντάσσεται στο πρόγραμμα «Ορίζοντας Ευρώπη» και έχει διάρκεια από το 2024 έως το 2028.

Το πρόγραμμα επικεντρώνεται στην ανάπτυξη και εφαρμογή λύσεων προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή για τα μεσογειακά αγροδασολιβαδικά οικοσυστήματα. Πρόκειται για ένα αντικείμενο με ιδιαίτερη σημασία για το Ξηρόμερο, όπου το φυσικό περιβάλλον και το δάσος Βελανιδιάς αποτελούν στοιχεία της ταυτότητας της περιοχής.

Στις 24 Απριλίου 2026 πραγματοποιήθηκε στο Ξηρόμερο η δράση επίδειξης DR5. Το πρόγραμμα περιλάμβανε την εκπαιδευτική δραστηριότητα «Γνωρίζοντας τους γίγαντες του τόπου μας» στο Δημοτικό Σχολείο Αστακού, με συμμετοχή μαθητών διαφορετικών τάξεων, καθώς και ενημέρωση και συμβολική φύτευση φυταρίων βελανιδιάς.

Η πρωτοβουλία συνέδεσε την ευρωπαϊκή περιβαλλοντική συνεργασία με την εκπαίδευση και την ευαισθητοποίηση της νέας γενιάς. Δεν περιορίστηκε, δηλαδή, στην παρουσίαση ενός προγράμματος, αλλά περιέλαβε δραστηριότητες με άμεση αναφορά στον τόπο.

Στο ίδιο πνεύμα, στις 22 και 23 Μαΐου 2026 πραγματοποιήθηκε σειρά δράσεων για το δάσος Βελανιδιάς στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Συμφώνου για το Κλίμα, σε συνεργασία με το Europe Direct της Περιφέρειας Δυτικής Ελλάδας.

Οι εκδηλώσεις περιλάμβαναν εκπαιδευτική δράση στο Δημοτικό Σχολείο Φυτειών, περίπατο στο δάσος με τη συμμετοχή μαθητών από τις Φυτείες και το Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας Ξηρομέρου, καθώς και ανοικτή συζήτηση στη Δημοτική Βιβλιοθήκη Σκουρτούς.

Η συμμετοχή μαθητών και κατοίκων προσδίδει ιδιαίτερη αξία σε αυτές τις πρωτοβουλίες. Η προστασία του περιβάλλοντος δεν αφορά μόνο τις αρμόδιες υπηρεσίες, αλλά και τη διαμόρφωση περιβαλλοντικής συνείδησης, την ενημέρωση και την ενεργό συμμετοχή της κοινωνίας.

Παράλληλα, η συμμετοχή σε ευρωπαϊκά προγράμματα δημιουργεί δυνατότητες ανταλλαγής γνώσεων και καλών πρακτικών. Η πρόκληση για τα επόμενα χρόνια είναι να αξιοποιηθεί αυτή η εμπειρία σε σταθερές πολιτικές προστασίας του φυσικού πλούτου και προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή.

Υποβρύχιος τουρισμός και περιηγητικές διαδρομές: Επένδυση σε νέες μορφές επισκεψιμότητας

Η εξωστρέφεια αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία όταν συνδέεται με την τουριστική ανάπτυξη.

Ο Δήμος Ξηρομέρου εξασφάλισε έγκριση για το επενδυτικό σχέδιο «Δημιουργία Ελεύθερου Τεχνητού Υποβρύχιου Αξιοθέατου στο Δήμο Ξηρομέρου», στο πλαίσιο του έργου «SUB7 – Καταδυτικός και Υποβρύχιος Τουρισμός», που χρηματοδοτείται από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας με συγχρηματοδότηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης – NextGenerationEU.

Η έγκριση εκδόθηκε στις 5 Δεκεμβρίου 2025. Το έργο έχει προϋπολογισμό περίπου 246.016 ευρώ, συμπεριλαμβανομένου του ΦΠΑ, και αφορά τη δημιουργία ενός νέου πόλου ενδιαφέροντος για τον καταδυτικό τουρισμό.

Η συγκεκριμένη πρωτοβουλία μπορεί να ενισχύσει τη διαφοροποίηση του τουριστικού προϊόντος του Δήμου, αξιοποιώντας τη θαλάσσια ταυτότητα της περιοχής και δημιουργώντας προοπτικές προσέλκυσης επισκεπτών με ειδικά ενδιαφέροντα. 

Η αναπτυξιακή της απόδοση, βέβαια, θα εξαρτηθεί από την ολοκλήρωση του έργου, την οργάνωση της λειτουργίας του και τη συστηματική προβολή του.

Σημαντική είναι και η παρέμβαση για την ανάδειξη των περιηγητικών διαδρομών. Τον Μάρτιο του 2026 ο Δήμος δημοσίευσε πρόσκληση για την προμήθεια πινακίδων σήμανσης και ανάδειξης διαδρομών, με προϋπολογισμό 20.277,94 ευρώ, συμπεριλαμβανομένου του ΦΠΑ.

Η δράση συνδέεται με το ευρύτερο πρόγραμμα δημιουργίας εθνικού δικτύου μονοπατιών και διαδρομών πεζοπορίας, που χρηματοδοτείται από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. 

Στο πλαίσιο αυτό έχει προβλεφθεί συνεργασία με τον Δήμο Ιεράς Πόλεως Μεσολογγίου για την υλοποίηση της σχετικής πράξης.

Οι περιηγητικές διαδρομές μπορούν να αναδείξουν το φυσικό τοπίο και τους οικισμούς της περιοχής, προσφέροντας εναλλακτικές δραστηριότητες στους επισκέπτες. 

Παράλληλα, δημιουργούν δυνατότητες για την ανάπτυξη συμπληρωματικών υπηρεσιών από επαγγελματίες της τοπικής αγοράς.

Η αξία τέτοιων παρεμβάσεων βρίσκεται ακριβώς στη δυνατότητα να συνδέσουν το φυσικό περιβάλλον με την τοπική οικονομία, χωρίς να αλλοιώνουν τον χαρακτήρα της περιοχής.

Τοπικά προϊόντα και αγροτική επιχειρηματικότητα

Η εξωστρέφεια δεν μπορεί να ολοκληρωθεί χωρίς τη συμμετοχή του πρωτογενούς τομέα.

Η έκθεση τοπικών προϊόντων και η γευσιγνωσία που πραγματοποιήθηκαν κατά την επίσκεψη της ιταλικής αντιπροσωπείας στον Μύτικα αποτέλεσαν μια ουσιαστική ευκαιρία παρουσίασης της τοπικής παραγωγής σε εκπροσώπους μιας άλλης ευρωπαϊκής περιοχής.

Παράλληλα, στις 19 Σεπτεμβρίου 2026 ο Δήμος ενημέρωσε τους παραγωγούς για τη χρηματοδοτική ενίσχυση που ανακοίνωσε η Περιφέρεια Δυτικής Ελλάδας για την προετοιμασία φακέλων κατοχύρωσης τοπικών προϊόντων ως Προστατευόμενης Ονομασίας Προέλευσης (ΠΟΠ), Προστατευόμενης Γεωγραφικής Ένδειξης (ΠΓΕ) και Εγγυημένου Παραδοσιακού Ιδιότυπου Προϊόντος (ΕΠΙΠ).

Η πρωτοβουλία αυτή μπορεί να βοηθήσει παραγωγικούς φορείς να διερευνήσουν τη δυνατότητα ανάδειξης της ιδιαίτερης ταυτότητας των προϊόντων τους. 

Η κατοχύρωση, βέβαια, δεν είναι αυτόματη, αλλά προϋποθέτει την προετοιμασία και αξιολόγηση του σχετικού φακέλου από τις αρμόδιες αρχές.

Επιπλέον, την 1η Οκτωβρίου 2026 ο Δήμος ενημέρωσε τις γυναίκες που δραστηριοποιούνται στη γεωργία και στον αγροδιατροφικό κλάδο για ευρωπαϊκή πρωτοβουλία δικτύωσης και ενδυνάμωσης, με προγραμματισμένο σεμινάριο στις Βρυξέλλες στις 11 και 12 Νοεμβρίου 2026. Η ενημέρωση αφορούσε ευκαιρίες ανταλλαγής καλών πρακτικών, επιχειρηματικότητας και χρηματοδότησης.

Πρόκειται για μια ακόμη διάσταση της εξωστρέφειας: τη σύνδεση των ανθρώπων της τοπικής παραγωγής με ευρωπαϊκά δίκτυα και διαθέσιμες ευκαιρίες. Η επόμενη πρόκληση είναι οι ενδιαφερόμενοι να μπορέσουν να αξιοποιήσουν αυτές τις δυνατότητες στην πράξη.

Τα θετικά βήματα και οι προϋποθέσεις για τη συνέχεια

Οι παραπάνω πρωτοβουλίες αναδεικνύουν μια πολυδιάστατη προσέγγιση της εξωστρέφειας από τη δημοτική αρχή. Ο πολιτισμός, οι διεθνείς συνεργασίες, η περιβαλλοντική προστασία, ο τουρισμός και η τοπική παραγωγή δεν αντιμετωπίζονται ως εντελώς ανεξάρτητοι τομείς, αλλά μπορούν να λειτουργήσουν συμπληρωματικά.

Η αδελφοποίηση με το Alezio δημιουργεί ένα νέο πεδίο διεθνούς συνεργασίας. Το DRYAD και οι περιβαλλοντικές δράσεις φέρνουν το Ξηρόμερο σε επαφή με ευρωπαϊκές πολιτικές και πρακτικές. 

Το υποβρύχιο αξιοθέατο και οι περιηγητικές διαδρομές μπορούν να ενισχύσουν το τουριστικό προϊόν, ενώ η ενημέρωση για την πιστοποίηση προϊόντων και τις ευρωπαϊκές ευκαιρίες για τις γυναίκες της υπαίθρου συνδέει την εξωστρέφεια με την παραγωγική βάση της περιοχής.

Η θετική αποτίμηση αυτών των κινήσεων δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχουν προκλήσεις. Αντίθετα, αναδεικνύει την ανάγκη να αξιοποιηθούν οι πρωτοβουλίες με τον καλύτερο δυνατό τρόπο.

Πρώτη προϋπόθεση είναι η συνέχεια. Οι συνεργασίες χρειάζονται συγκεκριμένο πρόγραμμα δράσεων και τακτική επικοινωνία, ώστε να μην περιορίζονται σε μεμονωμένες επισκέψεις ή εκδηλώσεις.

Δεύτερη προϋπόθεση είναι η συμμετοχή της τοπικής κοινωνίας. Οι επαγγελματίες, οι παραγωγοί, οι πολιτιστικοί σύλλογοι, οι εκπαιδευτικοί και οι νέοι μπορούν να συμβάλουν ουσιαστικά, εφόσον έχουν ενημέρωση και δυνατότητα συμμετοχής.

Τρίτη προϋπόθεση είναι η σύνδεση των δράσεων με την καθημερινότητα και την οικονομία. Η προβολή του Ξηρομέρου μπορεί να έχει μεγαλύτερη απόδοση όταν συνοδεύεται από λειτουργικές υποδομές, ποιοτικές υπηρεσίες, οργανωμένη τουριστική ενημέρωση και δυνατότητες επιχειρηματικής δραστηριότητας.

Τέταρτη προϋπόθεση είναι η συστηματική αξιολόγηση. Η δημοσιοποίηση στοιχείων για την πρόοδο των έργων, τη χρηματοδότησή τους, τις συνεργασίες που δημιουργούνται και τα αποτελέσματα που επιτυγχάνονται θα βοηθήσει τόσο τους πολίτες να ενημερώνονται όσο και τη δημοτική αρχή να βελτιώνει τον σχεδιασμό της.

Το Ξηρόμερο μπορεί να αξιοποιήσει τη δυναμική του

Οι δράσεις που έχουν καταγραφεί συνθέτουν μια θετική εικόνα κινητικότητας σε πεδία που μπορούν να συμβάλουν στην αναπτυξιακή πορεία του Δήμου. 

Η διεθνής πολιτιστική προβολή, η αδελφοποίηση με το Alezio, η συμμετοχή σε ευρωπαϊκά προγράμματα, η ανάδειξη του φυσικού πλούτου και η σύνδεση της τοπικής παραγωγής με νέες ευκαιρίες αποτελούν πρωτοβουλίες με προοπτική.

Η προσπάθεια της δημοτικής αρχής να ανοίξει διαύλους συνεργασίας και να αξιοποιήσει διαθέσιμα εργαλεία είναι σημαντική, ιδιαίτερα για έναν δήμο που χρειάζεται να αναδείξει τα συγκριτικά του πλεονεκτήματα και να δημιουργήσει περισσότερες ευκαιρίες για τους κατοίκους του.

Το επόμενο βήμα είναι η οικοδόμηση πάνω σε αυτές τις βάσεις: με σχέδιο, συνέχεια, συνεργασία και μετρήσιμα αποτελέσματα. Η εξωστρέφεια δεν αποτελεί μια μεμονωμένη δράση, αλλά μια διαρκή διαδικασία που απαιτεί συνέπεια και συμμετοχή.

Το μεγάλο στοίχημα για το Ξηρόμερο είναι να μετατρέψει τη διεθνή αναγνωρισιμότητα, τις ευρωπαϊκές συνεργασίες και τις αναπτυξιακές πρωτοβουλίες σε σταθερές ευκαιρίες για τον τόπο. 

Και οι δράσεις που έχουν ήδη δρομολογηθεί προσφέρουν μια βάση πάνω στην οποία μπορεί να οικοδομηθεί η επόμενη ημέρα.