Παναγιώτης Ηλ. Χολής: Παρέμβαση στη διαβούλευση του δήμου Ξηρομέρου για το δημογραφικό πρόβλημα.

Παναγιώτης Ηλ. ΧολήςΠαρέμβαση στη διαβούλευση του δήμου Ξηρομέρου για το δημογραφικό πρόβλημα.

 

Αποκέντρωση, παραγωγική ανασυγκρότηση και αναπτυξιακή προοπτική για τον τόπο μας.

Το δημογραφικό είναι πρωτίστως εθνικό ζήτημα και συνδέεται άμεσα με τις πολιτικές που εφαρμόζει διαχρονικά η Πολιτεία. Δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως ευθύνη των πολιτών, όταν οι συνθήκες εργασίας, το εισόδημα και οι ελλείψεις υποδομών ωθούν τον πληθυσμό να συγκεντρώνεται στα μεγάλα αστικά κέντρα.

Εδώ και δεκαετίες, η συγκέντρωση οικονομικών δραστηριοτήτων, επενδύσεων, υπηρεσιών και θέσεων εργασίας στην Αττική και σε λίγα μεγάλα αστικά κέντρα έχει συμβάλει στην εγκατάλειψη της υπαίθρου.

Όταν ένας νέος άνθρωπος δεν βρίσκει στον τόπο του εργασία με ικανοποιητικό εισόδημα, ασφάλεια, προοπτική εξέλιξης και τις απαραίτητες υποδομές για να δημιουργήσει οικογένεια, συχνά αναγκάζεται να φύγει.

Έχει αλλάξει ουσιαστικά αυτή η πολιτική; Κατά την άποψή μου, όχι στον βαθμό που απαιτείται.

Χωρίς μια πραγματική πολιτική αποκέντρωσης, με ουσιαστικά κίνητρα για την εγκατάσταση παραγωγικών δραστηριοτήτων στην περιφέρεια, η δημογραφική συρρίκνωση θα συνεχιστεί.

Η Πολιτεία δεν μπορεί να μεταθέτει το βάρος της ευθύνης στους πολίτες, χωρίς προηγουμένως να δημιουργεί τις προϋποθέσεις για να ζήσουν, να εργαστούν και να δημιουργήσουν στον τόπο τους.

Η εμπειρία του Δήμου Ξηρομέρου επιβεβαιώνει τη σημασία της παραγωγικής δραστηριότητας

Μια χαρακτηριστική τοπική εμπειρία ήταν ο αναδασμός και η διανομή του κτήματος Λεσινίου, έκτασης περίπου 40.000 στρεμμάτων, σε δικαιούχους από 13 γειτονικά χωριά, τη δεκαετία του 1980.

Όπως θυμόμαστε πολλοί, η αξιοποίηση της γης συνέβαλε στην επιστροφή απόδημων, στην παραμονή νέων ανθρώπων, στην αύξηση του εισοδήματος και στην ενίσχυση της τοπικής οικονομικής και κοινωνικής ζωής.

Έκτοτε, κατά την εκτίμησή μου, δεν υπήρξε αντίστοιχης κλίμακας παραγωγική παρέμβαση που να εξασφαλίσει ανάλογες προοπτικές απασχόλησης και παραμονής των κατοίκων, ιδιαίτερα των νεότερων γενεών.

Εξαίρεση αποτελούν οι ιχθυοκαλλιέργειες, οι οποίες συνιστούν σημαντική παραγωγική δραστηριότητα, αλλά η ανάπτυξή τους, με τον τρόπο και στη χωροθέτηση που πραγματοποιήθηκε, έχει συνοδευτεί από σοβαρό περιβαλλοντικό και αναπτυξιακό κόστος: υποβάθμιση του θαλάσσιου περιβάλλοντος, περιορισμό των δυνατοτήτων τουριστικής ανάπτυξης και αρνητικές επιπτώσεις στην αξία της ιδιωτικής περιουσίας σε παράκτιες περιοχές.

Για τον Δήμο Ξηρομέρου θεωρώ ότι υπάρχουν τρεις βασικοί αναπτυξιακοί πυλώνες, πέρα από τις επιμέρους προτάσεις που ασφαλώς θα καταθέσουν και άλλοι συμπατριώτες μας.

1. Αξιοποίηση του Πλατυγιαλίου Αστακού

Το Πλατυγιάλι αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα αναπτυξιακά πλεονεκτήματα της περιοχής μας. Η μακρόχρονη αδυναμία ουσιαστικής λειτουργίας και αξιοποίησής του έχει στερήσει από τον τόπο σημαντικές ευκαιρίες απασχόλησης, εισοδήματος και ανάπτυξης.

Οι σημερινές εξαγγελίες για νέες επενδύσεις, αλλαγές χρήσεων και ανάπτυξη δραστηριοτήτων πρέπει επιτέλους να μετατραπούν σε συγκεκριμένες και ελέγξιμες δεσμεύσεις.

Χρειάζονται σαφές επιχειρηματικό σχέδιο, εξασφαλισμένη χρηματοδότηση, συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα υλοποίησης και δεσμευτικές προβλέψεις για τις θέσεις εργασίας που πρόκειται να δημιουργηθούν.

Ο Δήμος οφείλει να διεκδικήσει από την Πολιτεία και τους αρμόδιους επενδυτικούς φορείς όλες τις αναγκαίες εγγυήσεις και να ενημερώνει συστηματικά τους δημότες για την πορεία των σχεδιαζόμενων έργων και επενδύσεων.

Το Πλατυγιάλι μπορεί να αποτελέσει κομβικό παράγοντα ανάπτυξης όχι μόνο για τον Δήμο μας, αλλά και για την ευρύτερη περιοχή της Αιτωλοακαρνανίας.

Ο Δήμος δεν πρέπει να ανεχθεί άλλη μία, την τέταρτη κατά σειρά, αθέτηση των υποσχέσεων. Δεν πρέπει να επαναληφθεί το φαινόμενο της συνέχισης πολυδάπανων έργων και παρεμβάσεων, χωρίς να εξασφαλίζεται ότι στο τέλος το λιμάνι θα λειτουργήσει πραγματικά και θα επιτελέσει τον αναπτυξιακό του ρόλο.

Το Πλατυγιάλι είναι μια επένδυση που μπορεί να αλλάξει την αναπτυξιακή εικόνα ολόκληρης της περιοχής, να δημιουργήσει νέες θέσεις εργασίας, να προσελκύσει νέες δραστηριότητες, να συμβάλει στην επιστροφή πληθυσμού και να ενισχύσει τις προϋποθέσεις αντιμετώπισης της δημογραφικής συρρίκνωσης.

Παράλληλα, καίριο ζήτημα αποτελεί η αναβάθμιση και αξιοποίηση της ακτοπλοϊκής σύνδεσης Αστακός – Ιθάκη – Κεφαλονιά. Χρειάζεται επίμονος και συντονισμένος αγώνας, ώστε ο Αστακός να καταστεί βασική πύλη πρόσβασης προς τα νησιά του Ιονίου για όσους κατευθύνονται από τη Βόρεια Ελλάδα.

Η ανάδειξη αυτής της σύνδεσης θα ενισχύσει την εμπορική, τουριστική και συγκοινωνιακή σημασία του λιμανιού, θα δημιουργήσει νέες οικονομικές δραστηριότητες και θα συμβάλει στην αναπτυξιακή αναβάθμιση της περιοχής.

2. Τουριστική και παραθεριστική ανάπτυξη της παράκτιας ζώνης Αστακού – Μύτικα

Η παράκτια ζώνη του Δήμου μας διαθέτει σημαντικές δυνατότητες τουριστικής και παραθεριστικής ανάπτυξης, οι οποίες μέχρι σήμερα δεν έχουν αξιοποιηθεί στον βαθμό που θα μπορούσαν.

Με ολοκληρωμένο χωροταξικό σχεδιασμό και συνεργασία Δήμου και ιδιωτών μπορούν να αναπτυχθούν δραστηριότητες θαλάσσιου τουρισμού, καταλύματα, ιστιοπλοΐα, αθλητισμός, εκπαίδευση, ελλιμενισμός σκαφών, φυσιολατρικός τουρισμός, παραθερισμός και αναψυχή, όπου υπάρχουν οι κατάλληλες προϋποθέσεις.

Παράλληλα, μπορεί να αναπτυχθεί οργανωμένη παραθεριστική κατοικία, με δυνατότητα αξιοποίησης καθ' όλη τη διάρκεια του χρόνου και όχι αποκλειστικά κατά τη θερινή περίοδο.

Οι δραστηριότητες αυτές μπορούν να δημιουργήσουν νέες θέσεις εργασίας, να ενισχύσουν τις υφιστάμενες τοπικές επιχειρήσεις, να προσελκύσουν νέες επενδύσεις και ανθρώπινο δυναμικό και να προσφέρουν συμπληρωματικό ή ακόμη και βασικό εισόδημα στους κατοίκους.

Βασική προϋπόθεση, όμως, για την τουριστική ανάπτυξη του παράκτιου μετώπου είναι η προστασία του θαλάσσιου και παράκτιου περιβάλλοντος και η ορθολογική χωροθέτηση των ιχθυοκαλλιεργειών.

Οι ιχθυοκαλλιέργειες αποτελούν επίσης παραγωγική δραστηριότητα και δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται με όρους συνολικής απόρριψης. Πρέπει, όμως, να λειτουργούν με αυστηρούς περιβαλλοντικούς όρους, ουσιαστικούς ελέγχους και σεβασμό στο συνολικό αναπτυξιακό συμφέρον της περιοχής.

Η χωροθέτησή τους πρέπει να γίνεται με επιστημονικά και περιβαλλοντικά κριτήρια, σε κατάλληλες θαλάσσιες ζώνες, μακριά από τις ακτές, τις παραλίες και τις περιοχές με τουριστική προοπτική, κατά προτίμηση σε πιο ανοιχτές θαλάσσιες περιοχές, όπου αυτό είναι περιβαλλοντικά και τεχνικά εφικτό.

Παράλληλα, απαιτείται αυστηρή εφαρμογή των κανόνων υγείας και ασφάλειας στην εργασία.

Το παράκτιο μέτωπο Αστακού – Μύτικα πρέπει να αποκτήσει σαφή αναπτυξιακό προσανατολισμό, με προτεραιότητα στην ανάδειξη των φυσικών του πλεονεκτημάτων, στον τουρισμό και στην προστασία του περιβάλλοντος.

Η τουριστική του προοπτική προϋποθέτει την απελευθέρωσή του από τις σημερινές χωροταξικές επιβαρύνσεις των ιχθυοκαλλιεργειών, με κατάλληλη αναδιάταξη των δραστηριοτήτων τους.

3. Ανασυγκρότηση του πρωτογενούς τομέα

Η αγροτική παραγωγή και η κτηνοτροφία μπορούν να αποτελέσουν σταθερούς πυλώνες απασχόλησης, εισοδήματος και παραμονής του πληθυσμού στην ύπαιθρο.

Για τον σκοπό αυτό χρειάζονται:

Αξιοποίηση της διαθέσιμης δημόσιας και δημοτικής γης, όπου είναι νόμιμο και εφικτό, με διαφανείς διαδικασίες και κατάλληλο παραγωγικό σχεδιασμό.

Προστασία της γης υψηλής παραγωγικότητας, στήριξη των υφιστάμενων καλλιεργειών και εισαγωγή νέων, όπου υπάρχουν πραγματικές παραγωγικές και οικονομικές προοπτικές.

Κίνητρα για την ελεύθερη κτηνοτροφία και οργανωμένη αξιοποίηση δημοτικών εκτάσεων για βόσκηση.

Ορθολογική χωροθέτηση των κτηνοτροφικών μονάδων, ώστε να διευκολύνονται η αδειοδότηση, η δημιουργία υποδομών και η περιβαλλοντική προστασία.

Ενίσχυση συνεργατικών και συνεταιριστικών σχημάτων, με αξιοποίηση ιδιωτικών επενδύσεων, μεταποίησης και τυποποίησης, ώστε μεγαλύτερο μέρος της προστιθέμενης αξίας να παραμένει στον τόπο παραγωγής.

Βασική προϋπόθεση για την ανάπτυξη του αγροτικού τομέα είναι η επίλυση του προβλήματος της παρατεταμένης αδράνειας του φράγματος των Αχυρών, το οποίο προοριζόταν να στηρίξει την άρδευση γεωργικών εκτάσεων της περιοχής.

Απαιτείται σαφής και υπεύθυνη ενημέρωση για την πραγματική κατάσταση του έργου, τα προβλήματα και τα εμπόδια που καθυστερούν την ολοκλήρωσή του, το κόστος που απαιτείται και το συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα αξιοποίησής του.

Χωρίς αξιόπιστες αρδευτικές υποδομές, η παραγωγική ανασυγκρότηση και η αξιοποίηση των δυνατοτήτων του κάμπου παραμένουν περιορισμένες.

Το αρμόδιο Υπουργείο οφείλει να λειτουργεί με επίκεντρο την παραγωγή, την ουσιαστική υποστήριξη των αγροτών και την πραγματική ανάπτυξη της υπαίθρου.

Σημαντικό ρόλο προς αυτή την κατεύθυνση πρέπει να αναλάβουν και οι συνεταιριστικές οργανώσεις και οι αγροτικοί σύλλογοι. Χρειάζεται να επιστρέψουν στον ουσιαστικό παραγωγικό και αναπτυξιακό τους ρόλο, να στηρίζουν τους παραγωγούς, να οργανώνουν την παραγωγή και τη διάθεση των προϊόντων και να διεκδικούν λύσεις στα προβλήματα του κλάδου.

Δεν μπορεί ο ρόλος τους να περιορίζεται στη λειτουργία γραφείων παροχής υπηρεσιών ούτε να μετατρέπονται σε προθάλαμο επενδύσεων άσχετων με την αγροτική παραγωγή, οι οποίες τελικά απομακρύνουν τους διαθέσιμους πόρους και τις δυνατότητες από τον πρωταρχικό τους σκοπό.

Μια ολοκληρωμένη αναπτυξιακή στρατηγική για το Ξηρόμερο

Οι παραπάνω τρεις πυλώνες μπορούν να αποτελέσουν τη βάση μιας ολοκληρωμένης τοπικής αναπτυξιακής στρατηγικής.

Για να μην παραμείνουν, όμως, απλές προτάσεις και διακηρύξεις, πρέπει να ενταχθούν σε συγκεκριμένο και κοστολογημένο πρόγραμμα, με ιεράρχηση έργων, προσδιορισμό πηγών χρηματοδότησης, σαφή χρονοδιαγράμματα και μετρήσιμους στόχους για την απασχόληση και την πληθυσμιακή συγκράτηση.

Παράλληλα, είναι απαραίτητο να διεκδικηθούν καλύτερες υποδομές, πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας και εκπαίδευσης, αξιόπιστες συγκοινωνίες και ψηφιακή συνδεσιμότητα.

Ιδιαίτερης σημασίας είναι η οδική σύνδεση του Αστακού και του Μύτικα με την Ιόνια Οδό, ώστε να αρθεί η σημερινή συγκοινωνιακή απομόνωση της περιοχής και να διευκολυνθούν οι μετακινήσεις κατοίκων, επισκεπτών και επαγγελματιών.

Η ανάπτυξη δεν μπορεί να στηρίζεται μόνο σε μεγάλες επενδύσεις. Χρειάζεται ένα συνολικό περιβάλλον που θα επιτρέπει στον νέο άνθρωπο να βρει εργασία, να αποκτήσει αξιοπρεπές εισόδημα, να έχει πρόσβαση σε υπηρεσίες και να σχεδιάσει με ασφάλεια τη ζωή του.

Η επιστροφή νέων ανθρώπων στον τόπο τους είναι σημαντική, αλλά εξίσου σημαντικό είναι να μπορούν όσοι ζουν ήδη εδώ να παραμείνουν, να δημιουργήσουν οικογένεια και να οικοδομήσουν το μέλλον τους.

Συμπέρασμα

Δεν πιστεύω ότι το δημογραφικό μπορεί να αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά μόνο με τοπικές πρωτοβουλίες, επιδόματα και διαβουλεύσεις. Χρειάζεται σταθερή εθνική πολιτική αποκέντρωσης, η οποία θα κατευθύνει παραγωγικές επενδύσεις στην περιφέρεια και θα δημιουργεί πραγματικές ευκαιρίες εργασίας, εισοδήματος και αξιοπρεπούς διαβίωσης.

Αυτή η εθνική πολιτική, σε μεγάλο βαθμό, δεν υπάρχει και δεν έχω αντιληφθεί να σχεδιάζεται ούτε σήμερα από τα δημοκρατικά κόμματα εξουσίας.

Η Τοπική Αυτοδιοίκηση, ωστόσο, έχει τη δυνατότητα και την υποχρέωση να διεκδικεί, να σχεδιάζει, να συντονίζει και να ελέγχει την υλοποίηση συγκεκριμένων αναπτυξιακών παρεμβάσεων.

Η διαβούλευση θα έχει πραγματική αξία μόνο εφόσον οι απόψεις των δημοτών αξιολογηθούν ουσιαστικά και αποτυπωθούν σε ένα συγκεκριμένο σχέδιο, με δεσμεύσεις, προτεραιότητες, χρονοδιαγράμματα και μετρήσιμα αποτελέσματα.

Ο τόπος μας δεν στερείται δυνατοτήτων.

Στερείται, κατά την άποψή μου, της σταθερής, οργανωμένης και μακρόπνοης αξιοποίησής τους.

Αυτό πρέπει να αλλάξει, εάν θέλουμε να ανακόψουμε την πληθυσμιακή συρρίκνωση και να δώσουμε στις νεότερες γενιές την πραγματική δυνατότητα να ζήσουν, να εργαστούν και να δημιουργήσουν στον τόπο όπου γεννήθηκαν.

Σημ. «Ως ενεργός πολίτης, κατέθεσα και σε αυτή τη διαβούλευση του Δήμου τις απόψεις και τις προτάσεις μου. Θα συνεχίσω να το κάνω σε κάθε ευκαιρία που μου δίνεται. Γιατί η συμμετοχή στα κοινά δεν είναι απλώς δικαίωμα, αλλά και ευθύνη.

Γιατί ενεργός πολίτης σημαίνει υγιής πολίτης!»

Παναγιώτης Ηλ. Χολής / Οκτώβριος 2026