Και στο τέλος, ποιος θα πληρώσει τον λογαριασμό;

 

Το συνέδριο της ΚΕΔΕ ανέδειξε το βαθύ οικονομικό και πολιτικό αδιέξοδο της Αυτοδιοίκησης. Ακόμη και οι δήμαρχοι της κυβερνητικής παράταξης στράφηκαν κατά των υπουργών, στέλνοντας ένα ηχηρό μήνυμα προς το Μαξίμου.

Η αυλαία του Ετήσιου Τακτικού Συνεδρίου της Κεντρικής Ένωσης Δήμων Ελλάδας (ΚΕΔΕ), στην Καλαμάτα, έπεσε μέσα σε κλίμα έντασης, αντιπαραθέσεων και έντονης αμφισβήτησης των κυβερνητικών επιλογών.

 Όσα διαδραματίστηκαν δεν ήταν απλώς μια ακόμη συνδικαλιστική διαμαρτυρία δημάρχων. Ήταν η αποτύπωση μιας πραγματικότητας που η κεντρική εξουσία φαίνεται να δυσκολεύεται να αντιληφθεί: οι Δήμοι καλούνται να σηκώσουν ολοένα και περισσότερα βάρη, χωρίς να διαθέτουν τους αντίστοιχους οικονομικούς πόρους.

Και το πλέον αξιοσημείωτο; Αυτή τη φορά, τα πυρά δεν προήλθαν μόνο από την αντιπολίτευση. Προήλθαν και από δημάρχους που ανήκουν στην ίδια πολιτική παράταξη με την κυβέρνηση.

Όταν το χρηματοδοτικό έλλειμμα των Δήμων υπολογίζεται στα 2,44 δισεκατομμύρια ευρώ, η ανακοίνωση μέτρων ύψους 240 εκατομμυρίων ευρώ για την αντιμετώπιση των οφειλών προς τους παρόχους ηλεκτρικής ενέργειας δύσκολα μπορεί να παρουσιαστεί ως ουσιαστική λύση.

Οι δήμαρχοι ζητούν κάτι πολύ απλούστερο: επαρκείς και σταθερούς πόρους, ώστε να μπορούν να ανταποκριθούν στις στοιχειώδεις υποχρεώσεις τους. Δεν ζητούν προνομιακή μεταχείριση, ούτε θέλουν να μετατραπούν σε επαίτες της εκάστοτε κυβέρνησης.

Γιατί ένας Δήμος χωρίς χρήματα δεν μπορεί να συντηρήσει επαρκώς τις υποδομές του, να ανταποκριθεί στις ανάγκες των σχολείων, να διασφαλίσει την καθαριότητα και τον φωτισμό ή να οργανώσει αποτελεσματικά την πολιτική προστασία.

Το πολιτικό μήνυμα από την Καλαμάτα ήταν σαφές. Οι υπουργοί βρέθηκαν αντιμέτωποι με έντονη κριτική ακόμη και από δημάρχους της Νέας Δημοκρατίας.

Πρόκειται για μια εξέλιξη με ιδιαίτερη σημασία, καθώς αποδεικνύει ότι η δυσαρέσκεια στην Αυτοδιοίκηση δεν περιορίζεται στα όρια της αντιπολίτευσης.

Η καθημερινή λειτουργία των Δήμων, οι οικονομικές πιέσεις και η αδυναμία κάλυψης βασικών αναγκών δημιουργούν ένα εκρηκτικό μείγμα, που δεν μπορεί πλέον να καλυφθεί με επικοινωνιακές εξαγγελίες.

Οι δήμαρχοι βρίσκονται αντιμέτωποι με τους δημότες τους και καλούνται να δώσουν απαντήσεις για προβλήματα που πολλές φορές δεν έχουν τα οικονομικά μέσα να αντιμετωπίσουν.

Ιδιαίτερη συζήτηση προκαλούν και οι συστάσεις του πρωθυπουργού προς τους Δήμους για συνετή οικονομική διαχείριση.

Ασφαλώς, η χρηστή διοίκηση και η δημοσιονομική πειθαρχία αποτελούν αυτονόητες υποχρεώσεις κάθε δημόσιου φορέα. Όμως, η πολιτική σύσταση για σύνεση δεν μπορεί να αποτελεί υποκατάστατο της κρατικής χρηματοδότησης.

Και εδώ προκύπτει ένα εύλογο πολιτικό ερώτημα: Με ποια αξιοπιστία ζητείται από τους Δήμους αυστηρή οικονομική πειθαρχία, όταν σε κεντρικό επίπεδο οι απευθείας αναθέσεις αποτελούν μια ευρέως χρησιμοποιούμενη πρακτική της δημόσιας διοίκησης;

Η κριτική αυτή δεν σημαίνει ότι κάθε απευθείας ανάθεση είναι παράνομη. Σημαίνει, όμως, ότι η διαφάνεια, η λογοδοσία και η συνέπεια στους κανόνες πρέπει να αποτελούν ενιαία απαίτηση για όλους, από το μικρότερο δημοτικό συμβούλιο μέχρι την κεντρική κυβέρνηση.

Η επεισοδιακή ολοκλήρωση του συνεδρίου ανέδειξε και τις βαθιές διαφωνίες στο εσωτερικό της ΚΕΔΕ.

Από τη μία πλευρά, η πρόταση της πλειοψηφίας περιλαμβάνει συμβολικό κλείσιμο των Δήμων την ημέρα ψήφισης του κρατικού προϋπολογισμού.

Από την άλλη, η πρόταση της αντιπολίτευσης ασκεί ευρύτερη κριτική στις διαδικασίες και στη στάση της διοίκησης της ΚΕΔΕ, υπογραμμίζοντας ότι η ενότητα δεν μπορεί να σημαίνει υποταγή ή σιωπή.

Όταν ακόμη και σε ένα συνέδριο που υποτίθεται ότι εκφράζει ενιαία την Αυτοδιοίκηση καταγράφονται τόσο μεγάλες αποκλίσεις, γίνεται φανερό ότι το πρόβλημα δεν είναι μόνο οικονομικό. Είναι και βαθιά πολιτικό.

Και στο τέλος, ποιος θα πληρώσει τον λογαριασμό;

Εδώ βρίσκεται ίσως το σημαντικότερο ζήτημα για κάθε πολίτη. Το κράτος μεταφέρει διαρκώς νέες αρμοδιότητες στους Δήμους, από την πολιτική προστασία μέχρι τη λειτουργία των σχολικών μονάδων και τη συντήρηση των υποδομών.

 Όμως, όταν οι αρμοδιότητες δεν συνοδεύονται από τους απαραίτητους πόρους, η αποκέντρωση κινδυνεύει να μετατραπεί σε απλή μεταφορά ευθυνών.

Και τότε αρχίζει ο φαύλος κύκλος. Οι Δήμοι αναζητούν χρήματα, οι υποχρεώσεις συσσωρεύονται, οι υπηρεσίες πιέζονται και η αύξηση των δημοτικών τελών εμφανίζεται ως μια ολοένα και πιο πιθανή διέξοδος για την κάλυψη των αναγκών.

Το συμπέρασμα από την Καλαμάτα είναι πολιτικά ηχηρό: Η Αυτοδιοίκηση δεν μπορεί να λειτουργεί με ευχολόγια, υποσχέσεις και οικονομικά φιλοδωρήματα.

Δεν μπορεί να της ανατίθενται ευθύνες χωρίς αντίστοιχους πόρους και στο τέλος να καλείται να απολογηθεί στους πολίτες για όσα δεν μπορεί να κάνει.

Γιατί, όταν το κράτος αποποιείται τις οικονομικές του υποχρεώσεις, οι Δήμοι καλούνται να διαχειριστούν την κρίση και οι δημότες κινδυνεύουν να πληρώσουν τη διαφορά.

Και το πραγματικό «Θέατρο του Παραλόγου» δεν παίζεται τελικά στις αίθουσες των συνεδρίων. Παίζεται στην καθημερινότητα των πολιτών, εκεί όπου οι υποσχέσεις τελειώνουν και αρχίζουν οι λογαριασμοί.