μια χαμένη ευκαιρία για τον Αστακό...

μια χαμένη ευκαιρία για τον Αστακό...

Η εκτέλεση  των εργασιών στην πλατεία Αγίου Νικολάου φέρνει στο προσκήνιο μια συζήτηση που δεν αφορά απλώς την επιλογή ενός κατασκευαστικού υλικού.

 Αφορά τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τον τόπο μας, την ιστορία του και το αποτύπωμα που θέλουμε να αφήσουμε στις επόμενες γενιές.

Η απόφαση να χρησιμοποιηθεί ως κύριο υλικό πέτρα... "τύπου Αστακού"  και να τοποθετηθεί η πέτρα Αστακού ως κομπάρσος στις γωνίες της πλατείας προκαλεί εύλογους προβληματισμούς. 

Γιατί όταν αναπλάθεται η κεντρική πλατεία του Αστακού, δεν  επιλέγεται να πρωταγωνιστήσει το υλικό που είναι ταυτισμένο με τον ίδιο τον τόπο;

 Η πέτρα Αστακού δεν είναι απλώς ένα φυσικό πέτρωμα. Είναι ένα στοιχείο που συνδέεται άμεσα με την ιστορία, την αρχιτεκτονική και τη φυσιογνωμία της περιοχής. Είναι μέρος της συλλογικής μνήμης.

 Για δεκαετίες χρησιμοποιήθηκε σε κτίρια, αυλές, δημόσιους χώρους και κατασκευές που διαμόρφωσαν την εικόνα του Αστακού. Δεν αποτελεί μόνο δομικό υλικό· αποτελεί κομμάτι της ταυτότητας του τόπου.

Γι' αυτό και η επιλογή να περιοριστεί η παρουσία της πέτρας Αστακού, δημιουργεί μια αίσθηση αντίφασης, ως μια συμβολική αναφορά. 

👉Σαν να υπάρχει εκεί  για να μας  θυμίζει τι θα μπορούσε να είχε γίνει...

Και εδώ βρίσκεται ίσως η ουσία του προβληματισμού. Οι σύγχρονες αναπλάσεις δεν κρίνονται μόνο από το πόσο όμορφες ή λειτουργικές είναι. Κρίνονται και από το κατά πόσο εκφράζουν τον τόπο στον οποίο βρίσκονται. 

Στην Ελλάδα και σε ολόκληρη την Ευρώπη, οι πόλεις επενδύουν όλο και περισσότερο στην ανάδειξη της τοπικής τους ταυτότητας. Αναζητούν τα στοιχεία που τις κάνουν ξεχωριστές και τα ενσωματώνουν στους δημόσιους χώρους τους. 

Διότι γνωρίζουν ότι η αυθεντικότητα είναι αυτό που δημιουργεί χαρακτήρα, μνήμη και σύνδεση των πολιτών με τον χώρο.

Αναρωτιέται λοιπόν κανείς: ποιο στοιχείο είναι πιο αυθεντικά συνδεδεμένο με τον Αστακό από την πέτρα που φέρει το όνομά του;

Αναπάντητα  παραμένουν ορισμένα ερωτήματα :

-Ποια ήταν τα ακριβή κριτήρια που οδήγησαν στη συγκεκριμένη επιλογή; 

-Υπήρχε αδυναμία εξασφάλισης επαρκών ποσοτήτων πέτρας Αστακού; 

👉Υπάρχει όμως και μια ακόμη διάσταση, ίσως λιγότερο τεχνική αλλά βαθύτερα ανθρώπινη.

Οι άνθρωποι δεν συνδέονται με τον τόπο τους μόνο μέσα από μεγάλα ιστορικά γεγονότα. Συνδέονται μέσα από εικόνες, υλικά, χρώματα και σημεία αναφοράς που συναντούν καθημερινά. 

Μέσα από εκείνα τα μικρά στοιχεία που τους κάνουν να αισθάνονται ότι αυτός ο τόπος έχει τη δική του προσωπικότητα και δεν είναι απλώς ένας ακόμη οικισμός που μοιάζει με όλους τους άλλους.

Η κεντρική πλατεία είναι ίσως το πιο ισχυρό σύμβολο μιας πόλης. Είναι ο χώρος όπου μεγαλώνουν παιδιά, όπου γίνονται γιορτές, όπου συναντιούνται οι κάτοικοι, όπου σχηματίζονται αναμνήσεις.

 Είναι το σημείο που φωτογραφίζεται περισσότερο από οποιοδήποτε άλλο. Είναι, με έναν τρόπο, το δημόσιο πρόσωπο του Αστακού.

Ακριβώς γι' αυτό, η επιλογή των υλικών που τη διαμορφώνουν αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Δεν πρόκειται μόνο για ζήτημα αισθητικής. Πρόκειται για ζήτημα ταυτότητας.

Υπάρχει επίσης η διάσταση της τοπικής ανάπτυξης. Κάθε κοινωνία που σέβεται τον εαυτό της προσπαθεί να αναδείξει τα συγκριτικά της πλεονεκτήματα και τα προϊόντα που τη χαρακτηρίζουν. Δεν τα υποβαθμίζει ούτε τα αντιμετωπίζει ως δευτερεύουσες επιλογές. Τα προβάλλει ως μέρος της μοναδικότητάς της.

 Η πέτρα Αστακού αποτελεί ένα τέτοιο χαρακτηριστικό. Και για πολλούς κατοίκους μοιάζει παράδοξο το γεγονός ότι το υλικό που έχει ταυτιστεί με την περιοχή να μην αποτελεί το βασικό στοιχείο του πιο εμβληματικού δημόσιου έργου της.

Κανείς δεν αμφισβητεί ότι η πλατεία χρειαζόταν αναβάθμιση. Κανείς δεν αρνείται την ανάγκη για έναν σύγχρονο, ασφαλή και λειτουργικό δημόσιο χώρο. 

Η πρόοδος όμως δεν επιτυγχάνεται όταν αντικαθιστούμε την ταυτότητά μας. Επιτυγχάνεται όταν καταφέρνουμε να συνδυάζουμε το σύγχρονο με το αυθεντικό, το καινούργιο με αυτό που μας χαρακτηρίζει ως τόπο.

Ίσως τελικά αυτό να είναι το σημείο που ενοχλεί περισσότερο όσους διαφωνούν με την επιλογή που έγινε. Όχι η χρήση μιας άλλης πέτρας. Αλλά η αίσθηση ότι χάθηκε μια μοναδική ευκαιρία.

 Η ευκαιρία η νέα πλατεία να αποκτήσει έναν χαρακτήρα αδιαμφισβήτητα συνδεδεμένο με τον Αστακό. Να γίνει ένα έργο που δεν θα μπορούσε να βρίσκεται πουθενά αλλού.

Γιατί οι πλατείες δεν κατασκευάζονται για μία δημοτική θητεία. Δεν κατασκευάζονται για δέκα ή είκοσι χρόνια. Κατασκευάζονται για να συνοδεύουν την ιστορία μιας πόλης για πολλές δεκαετίες.

Και γι' αυτό οι επιλογές που γίνονται σήμερα δεν θα κριθούν μόνο από το κόστος ή από τις τεχνικές προδιαγραφές τους. Θα κριθούν και από κάτι πιο απλό αλλά βαθύτερο: 

Αν...

 Κοιτάζοντας την πλατεία μετά από χρόνια, οι κάτοικοι θα αισθάνονται ότι βλέπουν πραγματικά τον Αστακό ή απλώς μια όμορφη πλατεία που θα μπορούσε να βρίσκεται οπουδήποτε.

Αυτό είναι το ερώτημα που μένει ακόμη ανοιχτό. 

Και ίσως είναι το σημαντικότερο από όλα.

Γιατί οι τόποι ΔΕΝ αποκτούν ταυτότητα  από όσα δανείζονται.

Αποκτούν ταυτότητα από όσα έχουν το θάρρος να διαφυλάσσουν και να προβάλλουν ως δικά τους.