Οδοιπορικό μνήμης και ιστορίας στο Καστρί Αρχοντοχωρίου, με τον « δικό μας Προμηθέα», Νίκο Παπατρέχα.

 

Οδοιπορικό μνήμης και ιστορίας στο Καστρί Αρχοντοχωρίου,  με τον « δικό μας Προμηθέα», Νίκο Παπατρέχα.

Του Σπύρου Θεοδ. Μήτση

Ο μπάρμπα - Νίκος Παπατρέχας, «ο δικός μας Προμηθέας», ήταν ένας άνθρωπος που κουβαλούσε την Ελλάδα βαθιά μέσα στην ψυχή του. Μετανάστης για 35 ολόκληρα χρόνια στη Γερμανία και την Αμερική, δεν ξέχασε ποτέ τις ρίζες του. Όταν επαναπατρίστηκε στη γενέτειρά του, το Μαχαιρά Ξηρομέρου, μετέτρεψε το αυτοκίνητό του σε ένα «κινητό μνημείο», έχοντας πάντα στο κάλυμμα της ρεζέρβας (στο πίσω μέρος του Suzuki Vitara) την αφίσα της Ακρόπολης.

Είχε τα γένια του υπέρτατου αρχηγού των θεών Δία, αλλά την καρδιά του μυθικού ευεργέτη της ανθρωπότητας «Προμηθέα».

Δημιουργικός και αλληλέγγυος.

 Το Suzuki Vitara του θείου Νίκου με την αφίσα της Ακρόπολης στη ρεζέρβα.

Μία από τις πιο έντονες κοινές μας αναμνήσεις ήταν η επίσκεψή μας στο «Αμυντήριο - Ακρόπολη Αλυζίας» ή “Καστρί” Αρχοντοχωρίου. Παρά το γεγονός ότι η πρόσβαση ήταν δύσκολη αποφασίσαμε να ακολουθήσουμε τα χνάρια του αρχαίου μονοπατιού (ακόμη και σήμερα παραμένει απροσπέραστη και ακατάλληλη για μικρά παιδιά και ηλικιωμένους).

Η σωματική κούραση μετατράπηκε σε πνευματική και ψυχική αποζημίωση, μόλις αντικρίσαμε στο βάθος το εξαίρετο φυσικό τοπίο: τον όμορφο Μύτικα με την τοξοειδή ακτογραμμή του, το κατάφυτο νησί Κάλαμος (Κάρνος), το μακρόστενο  Μεγανήσι, την ιστορική Λευκάδα και την μυθιστορική Ιθάκη, το λιμάνι της Αλυζίας (Λιμήν Ηρακλέους)….

 

 

Οικιστικά κατάλοιπα του Αμυντηρίου της αρχαίας Αλυζίας: Η  Αλυζία ήταν μία από τις σημαντικότερες πόλεις της αρχαίας Ακαρνανίας, με στρατηγική θέση και σπουδαία ναυτική δύναμη.

Κοιτάζοντας τον χώρο από ψηλά, αντιλαμβάνεται κανείς αμέσως τη σπουδαιότητα αυτού του αρχαίου αμυντηρίου:

Τα πανάρχαια τείχη της Ακρόπολης αγκαλιάζουν τον απόκρημνο λόφο, δημιουργώντας μια φυσική ασπίδα προστασίας.

Μέσα στα όρια της οχύρωσης, τα διάσπαρτα οικιστικά κατάλοιπα μαρτυρούν τη μόνιμη παρουσία στρατιωτών, αλλά και την καθημερινή ζωή των ανθρώπων που κατέφευγαν εκεί σε ώρες κινδύνου.

 

 Μέρος από τα νοτιοανατολικά τείχη της Ακρόπολης Αλυζίας/ Καστρί Αρχοντοχωρίου.

Παρατηρώντας με προσοχή την αρχιτεκτονική του οχυρού, γίνεται εμφανές ότι τα τείχη κατασκευάστηκαν σε διαφορετικές χρονικές περιόδους, καθρεφτίζοντας την ανάγκη των αρχαίων Αλυζαίων Ακαρνάνων για διαρκή θωράκιση.

Στα παλαιότερα τμήματα σώζονται κομμάτια φτιαγμένα από τεράστιους, ακατέργαστους ογκόλιθους που θυμίζουν την επιβλητική Κυκλώπεια τοιχοποιία. Άλλα σημεία είναι δομημένα με το πολυγωνικό σύστημα ή με μεγάλα κατεργασμένα λιθάρια σε παραλληλεπίπεδο (ισόδομο) σχήμα. Η συνύπαρξη αυτών των διαφορετικών τεχνοτροπιών αποδεικνύει ότι το Καστρί υπήρξε ένα ζωντανό, εξελισσόμενο προπύργιο ανά τους αιώνες.

Ιεροτελεστία μνήμης: αγγίζοντας τα ίδια σημάδια που άφησαν οι αρχαίοι τεχνίτες (Λύσιππος ή οι γιοί του ή οι μαθητές του ή…), και αφηγούμενοι τις επιστημονικές αναφορές κρατήσαμε ζωντανή την ιστορική γραμμή της Ακαρνανίας, κόντρα στο χρόνο και τη διαχρονική απομόνωση του τόπου…

Στον φυσικό βράχο της οχύρωσης παρατηρήσαμε τις λαξεύσεις -τα εικονιζόμενα ιερά σύμβολα που ακολουθούν τη Λυσίππειο   τέχνη του 4ου αιώνα π.Χ.:

Στα αριστερά ξεχωρίζει το ανάγλυφο με το κουλουριασμένο φίδι του Ασκληπιού, παγκόσμιο σύμβολο της Ιατρικής τέχνης. Ο Όφις  εισάγει τον επισκέπτη/πιστό στο υπαίθριο ιερό.

Στο μέσο/δεύτερο σύμπλεγμα εικονίζεται καθήμενος ο Ασκληπιός, με την κόρη του Υγεία να του προσφέρει τα ιατρικά εργαλεία σε θηκάρι. Η μορφή του Ασκληπιού σε συνδυασμό με την κόρη του Υγεία, αναδεικνύει τον έντονα θεραπευτικό και προστατευτικό χαρακτήρα που είχε το σημείο-ιερό για όσους κατέφευγαν εκεί.  (Ο καθηγητής Κλασικής Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών και αντιπρόεδρος του «Διαζώματος», Βασίλης Λαμπρινουδάκης, συνδέει την ύπαρξη του ιερού με πιθανόν Ασκληπιείο στην ευρύτερη περιοχή.)

Στο δεξί σύμπλεγμα παρατηρούμε μία όρθια ανδρική μορφή κρατώντας δόρυ. Πρόκειται για το θεό Άρη (ή το Δία..). Δίπλα του η  θεά Αθηνά με δόρυ και περικεφαλαία.

Η παρουσία του Άρη (ή του Δία) να κρατά επίσης δόρυ, δίπλα στην πάνοπλη Αθηνά, ενισχύει τον καθαρά στρατιωτικό και αμυντικό χαρακτήρα του ιερού. Δεν επρόκειτο απλώς για έναν χώρο λατρείας, αλλά για ένα πνευματικό «οπλοστάσιο» για τους στρατιώτες που επάνδρωναν το αμυντήριο.

Η παρουσία της Αθηνάς με τη χαρακτηριστική περικεφαλαία και το δόρυ, δίπλα σε μια ρωμαλέα ανδρική μορφή (που οι πηγές ταυτίζουν συχνά με τον Άρη ή εναλλακτικά με το Δία, ή..), προσέδιδε στο αμυντήριο μια αίσθηση θεϊκής θωράκισης και ανίκητης προστασίας. 

(αφού σε περιόδους κινδύνου, η ανάβαση σε αυτόν τον απόκρημνο βράχο δεν προσέφερε μόνο φυσική ασφάλεια, αλλά και ψυχική ανάταση μέσω της λατρείας των προστατών θεών…). 

 Κοντινή λήψη των λαξευμένων στο βράχο ανάγλυφων των θεών (Ασκληπιός, Υγεία, Άρης, Αθηνά).

Αν η οχύρωση χρονολογείται, όπως υποδεικνύουν ορισμένες μελέτες, στο τέλος του 4^ου αι. ή κατά τον καθηγητή Βασιλ. Λαμπρινουδάκη, στο τέλος  του 3ου αιώνα π.Χ. (περί το 230-220  π. Χ.), τότε ανοίγεται ένα σπουδαίο ιστορικό ερώτημα… Ποιοι είναι οι καλλιτέχνες-δημιουργοί των ανάγλυφων επί του βράχου στο «Καστρί Αλυζίας»;

Όμως, ακόμη κι αν τα ανάγλυφα δεν σμιλεύτηκαν από το ίδιο το χέρι του Λύσιππου, είναι φανερό ότι εκτελέστηκαν από τεχνίτες της σχολής του ή από καλλιτέχνες βαθιά επηρεασμένους από τη «Λυσίππειο τέχνη» που κυριαρχούσε στην περιοχή. 

Έτσι, σήμερα, τα ανάγλυφα αυτά (αλλά και του Ηρακλή που εκλάπη) αποτελούν ζωντανά μνημεία αυτής της σπουδαίας καλλιτεχνικής κληρονομιάς (Λυσίππειος τέχνης,  (4ος αι. π. Χ.).

Η σύνδεση της περιοχής με τον μεγάλο γλύπτη Λύσιππο, έγινε από τους ιστορικούς της εποχής. Κατά τον Στράβωνα, τον Κικέρωνα και τον Πλήνιο, ο Λύσιππος φιλοτέχνησε το 320 π. Χ., επί Τεμένους Ηρακλή στην Αλυζία («Λιμήν του Ηρακλέους») το περίφημο σύμπλεγμα των «12 Άθλων του Ηρακλή», ένα έργο τόσο σπουδαίο που ο Ρωμαίος στρατηγός Μούμμιος το άρπαξε αργότερα για να κοσμήσει τη Ρώμη. 

Η σύνδεση αυτή παραμένει ζωντανή ακόμα και στα τοπωνύμια, όπως το τοπωνύμιο «Λύσιμος», που αποτελεί ξεκάθαρη γλωσσική παραφθορά του ονόματος του μεγάλου καλλιτεχνικού δημιουργού. Η επιβίωση του τοπωνυμίου «Λύσιμος» στην παραθαλάσσια ζώνη μεταξύ Μύτικα και Παλιόβαρκας αποτελεί μια σοβαρή ένδειξη. Η γλωσσική παραφθορά του ονόματος του Λύσιππου μέσα στους αιώνες αποδεικνύει πώς η συλλογική μνήμη των κατοίκων της Ακαρνανίας «κλείδωσε» το όνομα του μεγάλου δημιουργού στο ίδιο το σώμα της τοπικής γεωγραφίας.

Κατά την ιστορική μας επισκόπηση, η σκέψη μας στράφηκε και σε όσα χάθηκαν. Μέχρι το 1986, στην Κεντρική Πύλη του αμυντηρίου, στεκόταν ως αποτρεπτικός προστάτης —ένας αρχαίος Αρχάγγελος Μιχαήλ— ο ροπαλοφόρος Ηρακλής. Στην αρχαιότητα, ο Ηρακλής (ιδίως ως Αλεξίκακος, δηλαδή αυτός που αποτρέπει το κακό) τοποθετούνταν συχνά ως αποτρεπτικό σύμβολο στις πύλες των πόλεων και των οχυρών. Η παρουσία του εκεί έστελνε ένα ξεκάθαρο μήνυμα ισχύος και θεϊκής προστασίας σε κάθε επίδοξο εισβολέα.

 

 

 Η Κεντρική «Πύλη του Ηρακλέους» του αμυντηρίου Αλυζίας-«Καστριού» Αρχοντοχωρίου

Στις φωτογραφίες διακρίνεται καθαρά η μνημειακή πύλη και, ακριβώς στα δεξιά της, η εντοιχισμένη ανάγλυφη πλάκα με τη ρωμαλέα μορφή του ήρωα, που παραπέμπει στο διάσημο μπρούτζινο έργο του Λυσίππου της ύστερης Ελληνιστικής εποχής,  (γύρω στο 320 π. Χ. ή…) και του οποίου ρωμαϊκό αντίγραφο βρίσκεται στο μουσείο  Farnese (Αρχαιολογικό Μουσείο Νάπολης.)  

Ο Ηρακλής Φαρνέζε που είναι αντίγραφο
του αυθεντικού του Λυσίππου (έργο Γλύκωνα του Αθηναίου), γέρνει στο ρόπαλό του επιζητώντας τη ξεκούραση, αφού είχε πραγματοποιήσει τους λαμπρούς του άθλους κι είχε υπομείνει τις δοκιμασίες της ζωής. Φιλοτεχνήθηκε κατ’ απομίμησιν του Ηρακλέους νικητή του δράκου των Εσπερίδων (12ος άθλος). Δηλαδή, ο Λύσιππος μας παρουσιάζει τον Ηρακλή σε μία στάση μετά από άθλο όπου, εδώ είναι τα μήλα των Εσπερίδων (Αίγλη, Αρεθούσα, Ερύθεια και Εστία) και τα κρατάει στο χέρι του. Είναι ο τελευταίος Άθλος του και ο Ηρακλής των Ελλήνων παρουσιάζεται εδώ με μία αίσθηση κούρασης μετά από το πέρας των κατορθωμάτων του. Μαζί με αυτό τον άθλο ο Λύσιππος φιλοτέχνησε στο λιμάνι του Ηρακλέους και τους άλλους έντεκα οι οποίοι « εξ Αλυζίας εις Ρώμην μεταφέρθηκαν».[1]

Το ανάγλυφο στην Κεντρική Πύλη (Πύλη Ηρακλέους) εκλάπη το 1986, αφήνοντας την πύλη χωρίς τον «Μιχαήλ Άγγελο», αλλά και  την ιστορική μας μνήμη σε διαρκή εγρήγορση.

Το ότι το κλεμμένο ανάγλυφο είχε τη μορφή του Ηρακλή Φαρνέζε, επιβεβαιώνει τη βαθιά ρίζα της σχολής του Λύσιππου στην περιοχή. Ο «Κεκμηκώς Ηρακλής» (ο κουρασμένος ήρωας που γέρνει στο ρόπαλό του, σκεπασμένος με τη λεοντή), τον οποίο πρωτοτύπησε σε χαλκό ο Λύσιππος τον 4ο αιώνα π. Χ., ήταν το σήμα κατατεθέν της τέχνης του. Το γεγονός ότι η Κεντρική Πύλη της Αλυζίας είχε ένα τέτοιο ανάγλυφο αποδεικνύει ότι οι ντόπιοι τεχνίτες αντέγραφαν με ακρίβεια τα μεγάλα αριστουργήματα του δασκάλου τους. 

 

Σκέψεις για τον κλεμμένο Ηρακλή : Μια Πληγή στη Μνήμη… 

Την ύπαρξη και τη μνημειώδη μορφή του μνημείου αυτού διασώζει με απόλυτη ακρίβεια και η περίφημη γκραβούρα του Γάλλου αρχαιολόγου και περιηγητή Léon Heuzey από το 1860, με τίτλο «Forteresse Antique de Kastri».

 

Η ιστορική γκραβούρα του Léon Heuzey (1860) που αποτυπώνει τον Ηρακλή-Φύλακα στην Κεντρική Πύλη,

Ο Λυσίππειος Κανόνας και η Σχεδιαστική Εκτροπή του Heuzey

Στο σχέδιο του Heuzey, ο ήρωας εμφανίζεται να ακολουθεί τον εικονογραφικό τύπο του «Κεκμηκότος Ηρακλέους» (τύπος Farnese), ο οποίος ανάγεται στο χαμένο χάλκινο πρωτότυπο του Λυσίππου. Ωστόσο, μια προσεκτική ανατομική παρατήρηση του σκίτσου αποκαλύπτει μια οξύμωρη αντίφαση: ο Ηρακλής εικονίζεται να στηρίζεται με τον δεξί ώμο στο ρόπαλο, το οποίο είναι τοποθετημένο στην εξωτερική (δεξιά) πλευρά του λίθου, ενώ το αριστερό του χέρι είναι λυγισμένο πίσω από την πλάτη, κρατώντας προφανώς τα μήλα των Εσπερίδων.

Η διάταξη αυτή ανατρέπει πλήρως τον συμβολικό και ανατομικό κανόνα της Λυσιππείου τέχνης, όπως αυτός αποτυπώνεται στο περίφημο αντίγραφο του Γλύκωνος στο Αρχαιολογικό Μουσείο της Νάπολης.

Στον αυθεντικό κανόνα, ο ήρωας αναπαύεται σωματικά γέρνοντας προς τα αριστερά, με το ρόπαλο προσαρτημένο υπό την αριστερή μασχάλη, απελευθερώνοντας τη δεξιά πλευρά του σώματος, ενώ το δεξί χέρι κρύβει πίσω από τον γλουτό τους καρπούς του άθλου. Η ανάγνωση του σχεδίου του 1860 θα μπορούσε, επομένως, να οδηγήσει έναν μελετητή στην υπόθεση ότι πρόκειται για «λάθος» ενός επαρχιακού καλλιτέχνη, ο οποίος αδυνατούσε να συλλάβει ή να αντιγράψει ορθά το κλασικό πρότυπο.

Την υπόθεση αυτή έρχεται να καταρρίψει με απόλυτο τρόπο η φωτογραφική αποτύπωση η οποία διασώζει το ανάγλυφο ακέραιο, στην αρχική του θέση στον δεξί παραστάτη της πύλης.

Η φωτογραφία, λειτουργώντας ως αδιάψευστος μάρτυρας, αποκαλύπτει τα εξής δομικά στοιχεία: Ο Ηρακλής παρουσιάζει σαφή κλίση του κορμού προς τα αριστερά (δεξιά ως προς τον θεατή), με την αριστερή πλευρά του σώματος να φέρει το βάρος της στήριξης.

Το ρόπαλο, καλυμμένο με τη λεοντή, δεν βρίσκεται στην εξωτερική πλευρά του παραστάτη όπως το σχεδίασε ο Heuzey, αλλά στην εσωτερική πλευρά, εφαπτόμενο σχεδόν με το άνοιγμα της πύλης.

Το δεξί χέρι είναι εκείνο που κάμπτεται πίσω από τη μέση.

Συνεπώς, ο τοπικός γλύπτης της Αλυζίας δεν προέβη σε καμία εικονογραφική αυθαιρεσία ή «αντιστροφή». Αντίθετα, εκτέλεσε το έργο με απόλυτη προσήλωση στα ακαδημαϊκά πρότυπα της εποχής του.

Πιθανόν,

Η αναντιστοιχία μεταξύ σχεδίου και φωτογραφίας δεν οφείλεται σε σχεδιαστική ανικανότητα του Heuzey κατά τη διάρκεια της αυτοψίας του, αλλά στους τεχνικούς περιορισμούς της εκτυπωτικής μεθόδου του 19ου αιώνα.

Κατά τη διαδικασία της λιθογράφησης ή της ξυλογραφίας, ο καλλιτέχνης μετέφερε το ορθό σχέδιο από το σημειωματάριό του πάνω στην εκτυπωτική πλάκα (μήτρα). Αν ο χαράκτης αντέγραφε το σχέδιο αυτούσιο στην πλάκα, χωρίς να το αντιστρέψει προηγουμένως, η τελική πίεση της μήτρας στο χαρτί παρήγαγε αναπόφευκτα ένα κατοπτρικό είδωλο.

Το φαινόμενο αυτό της «κατοπτρικής πλάνης» είναι συχνό στην περιηγητική γραμματεία και εξηγεί πλήρως γιατί στο βιβλίο «Le Mont Olympe et l'Acarnanie» ο Ηρακλής εμφανίζεται να κρατά το ρόπαλο με το αντίθετο χέρι.

Εν κατακλείδι,

Η φωτογραφία των αρχών του 20ού αιώνα δεν αποτελεί απλώς ένα θλιβερό τεκμήριο της λεηλασίας του μνημείου, αλλά ένα κορυφαίο εργαλείο αρχαιολογικής αποκατάστασης. Αποδεικνύει ότι η Αρχαία Αλυζία διέθετε καλλιτέχνες με βαθιά γνώση της μεγάλης πλαστικής.

Η πιστότητα αυτή εξάλλου δικαιολογείται ιστορικά: η πόλη φιλοξενούσε στο ιερό του Ηρακλέους το περίφημο σύμπλεγμα των δώδεκα άθλων, φιλοτεχνημένο από τον ίδιο τον Λύσιππο. Ο γλύπτης της Πυλίδας είχε, επομένως, άμεση οπτική επαφή με τη ζωντανή παράδοση του μεγάλου Σικυώνιου δημιουργού, καθιστώντας το ανάγλυφό του ένα γνήσιο επαρχιακό ανταύγασμα της λυσίππειας πνοής.

Με το θείο Νίκο επισκεφτήκαμε, εκτός από την Κύρια Πύλη που βρίσκεται στη Νότια πλευρά του αμυντηρίου, και τη μικρή Πύλη - Πυλίδα που βρίσκεται στο βόρειο τείχος του αμυντηρίου. Η Πυλίδα αυτή είναι κατασκευασμένη με το μαγαλιθικό/πολυγωνικό σύστημα οχύρωσης, όπου μια τεράστια οριζόντια μονολιθική πλάκα (ανώφλιο) στηρίζεται πάνω σε κάθετους λίθους, δημιουργώντας ένα χαρακτηριστικό άνοιγμα στο τείχος. Η Πυλίδα χρησιμοποιείτο κυρίως από τους στρατιώτες και το υπηρετικό προσωπικό…

 

Η Πυλίδα με φόντο τον Μπούμιστο των ακαρνανικών ορέων.

Κατά την περιήγησή μας στον 10 στρεμμάτων αρχαιολογικό χώρο περάσαμε και από τη λαξευμένη, με διαστάσεις 5χ5χ6 μ., σε βράχο ομβριοδεξαμενή. Μια δεξαμενή που λαξεύτηκε με πολύ κόπο και χρόνο.

Οι Αλύζιοι ή Αλυζαίοι Ακαρνάνες για να λύσουν το πρόβλημα της υδροδότησης των στρατιωτών και άλλων διαμενόντων στην Ακρόπολη ανέπτυξαν τεχνικές για τη συγκέντρωση/αποθήκευση και τη διανομή του νερού εντός των τειχών, δηλαδή κατασκεύασαν-λάξευσαν πάνω στο βράχο, και ανάμεσα από την Κεντρική Πύλη του Ηρακλή και τα ανάγλυφα, μία στέρνα ανοιχτού τύπου.

Υδρομάστευση…

Σύμφωνα με την έρευνα του καθηγητή Αν. Πορτελάνου η στέρνα ή η υδαταποθήκη της Ακρόπολης Καστριού «ενδεχόμενα να ήταν κεραμόσκεπη, όπως εικάζεται από μεγάλο αριθμό κεραμιδιών που υπάρχουν γύρω και μέσα σε αυτή». Εσωτερικά ήταν επαλειμμένη (σοβατισμένη) από αδιάβροχο ασβεστοκονίαμα για να συγκρατεί το βρόχινο νερό (όμβρια ύδατα) που συλλέγονταν από τα κεραμίδια της σκεπής, αλλά και από τη φυσική ροή του νερού στους γύρω λαξευμένους αύλακες, ίχνη των οποίων συναντάμε σήμερα στο ψηλότερο σημείο του υψώματος. Η άντληση του νερού γίνονταν με πήλινα δοχεία (κουβάδες). Πιθανόν, λόγω της θέσης της (ύψος κατασκευής της) να τροφοδοτούσε τον οικισμό ή τα αρχοντικά σπίτια που βρίσκονταν κυρίως στη νοτιοδυτική πλευρά του οικισμού, με πήλινους σωλήνες....

Η μεγάλη σε μέγεθος και χωρητικότητας δεξαμενή (150 κ. μ. όγκου νερού) δείχνει μία Ακρόπολη (ή έναν οχυρωματικό οικισμό) με αρκετό πληθυσμό(2000-3000). Φανερώνει ότι το οχυρό μπορούσε να φιλοξενήσει και μία φρουρά ή μία στρατιωτική δύναμη για μεγάλη χρονική διάρκεια. Επιπλέον τοποθετημένο το φρούριο σε μία απομακρυσμένη τοποθεσία για να παρατηρεί, θα μπορούσε να λειτουργήσει (κατά murray) ως καταφύγιο για κάποιο γειτονικό χωριό» (Καλλιγώνι/να).

Η δεξαμενή δεν άντεξε στους αιώνες και ο φθοροποιός χρόνος, καθώς και η μεγάλη σεισμικότητα της περιοχής κατέστρεψαν το εσωτερικό της και την κατέστησαν ανενεργή.

Το οδοιπορικό μας ολοκληρώθηκε..

Έχοντας ολοκληρώσει το χρέος της καταγραφής και της ιστορικής ανασκόπησης, καθίσαμε για λίγο ανάμεσα στις ασβεστολιθικές πέτρες της αρχαίας οχύρωσης, και απολαύσαμε τη γαλήνη του τοπίου. Από την κορυφή του Καστριού, το βλέμμα μας ταξίδεψε πέρα από τα αρχαία τείχη, …

 

Ένα κλαδί αγριελιάς στο προσκήνιο έμοιαζε να στεφανώνει το τοπίο σαν αρχαίος κότινος … (σαν το στεφάνι ελιάς των αρχαίων Τοπικών «Κάρνειων αγώνων»… ).

 Ο θείος Νίκος ατενίζει τον Μύτικα και το Ιόνιο Πέλαγος.

Γεμάτοι από εικόνες, μνήμες και συγκίνηση, πήραμε τον δρόμο της επιστροφής για το φιλόξενο Αρχοντοχώρι (4,2 χιλιομέτρων).

Από το Καστρί στο Αρχοντοχώρι, 4,2 χιλιόμετρα. Το τέλος ενός όμορφου πολιτιστικού περιπάτου με τον «Προμηθέα», θείο Νίκο Παπατρέχα.

Ο θείος Νίκος δεν είναι πια στη ζωή, αλλά οι πέτρες του Καστριού και τα αρχαία μονοπάτια θα ψιθυρίζουν πάντα το όνομα του «Προμηθέα» που τα περπάτησε με τόσο σεβασμό.

Με σεβασμό στη μνήμη του α΄/ξαδέρφου της μάνας μου, Νίκου Παπατρέχα.

Μήτσης Θεοδώρου Σπυρίδων

Πηγές: ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ – ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ

 

1.    Heuzey, L. (1860). Le Mont Olympe et l'Acarnanie: exploration de ces deux régions, avec l'étude de leurs antiquités, de leurs populations anciennes et modernes, de leur géographie et de leur histoire. Paris: Firmin Didot Frères, Fils et Cie (Planche XI: "Forteresse Antique de Kastri").

2.    Μπεριάτος, Γ. (2000). Αρχαία Αλυζία: Ιστορική και Αρχαιολογική Επισκόπηση. Αθήνα. (Ή εναλλακτικά, σχετικό άρθρο από τα Αρχαιολογικά Ανάλεκτα εξ Αθηνών ή το Αρχαιολογικό Δελτίο για τις ανασκαφές στο Καστρί Αλυζίας).

3.    Λύνινγκ, Μ. (1998). Ο Λύσιππος και η επίδρασή του στην επαρχιακή πλαστική της Δυτικής Ελλάδος. (Μελέτες για το σύμπλεγμα των 12 Άθλων του Ηρακλέους στην Αλυζία, το οποίο άρπαξε ο Ρωμαίος Verres, σύμφωνα με τις πηγές του Κικέρωνα, In Verrem 4.57).

4.    Johnson, F. P. (1927). Lysippos. Chicago: University of Chicago Press. (Για την ανάλυση του εικονογραφικού τύπου του "Ηρακλέους Farnese" και των παραλλαγών του στην αρχαιότητα).

5.    Hind, A. M. (1963). A History of Engraving and Etching: From the 15th Century to the Year 1914. New York: Dover Publications. (Για την τεχνική τεκμηρίωση του φαινομένου της κατοπτρικής αντιστροφής κατά τη χάραξη και εκτύπωση λιθογραφιών/ξυλογραφιών).

6.    Αρχείο Φωτογραφικών Τεκμηρίων Τοπικής Ιστορίας Ξηρομέρου. Φωτογραφική αποτύπωση της Βορειοδυτικής Πύλης (Πυλίδας) στο Καστρί Αρχοντοχωρίου, αρχές 20ού αιώνα (Fig. 2 - Ιδιωτική Συλλογή / Ψηφιακό Αρχείο "Φίλοι Μνημείων Αλυζίας").

7.    Le mont Olympe et l' Acarnanie - Πανεπιστήμιο Κρήτης

et du Ministere d' etat. Κωδικός Πόρου, 000159776. Συγγραφέας, Heuzey, Leon Alexandre,1831-1922. Συντελεστής, France.Ministere de ...

 Heuzey, León Alexandre: Le mont Olympe et l'Acarnanie

 

8.    Αρχαία Αλυζία, Μήτσης Θεοδ. Σπυρίδων- Τετράδιο Εργασιών

9.    Λευκαδίτικα Νέα - Lefkada News, Το Χρονικό Του Μαχαιρά Ξηρόμερου | Παπατρέχας, Γερ.

 

10. Καστρί Αλυζίας, ανάγλυφα Ηρακλή-Αθηνάς και Ασκληπιού  — Λαθρανασκαφή σε αρχαιολογικό χώρο. Στην Αλυζία Αιτωλοακαρνανίας. από Archaeology Newsroom - Τρίτη, 24 Απριλίου 2012.

 

11. Archaiologia: Αρχαία ιστορία και μνημεία της Αλυζίας - Discover Mytikas, Αμυντικό κάστρο της αρχαίας Αλυζίας (θέση Καστρί).

 

12. Λύσιππος - Βικιπαίδεια

Λύσιππος. αρχαίος Έλληνας γλύπτης. Γλώσσα; Φόρτωση… Λήψη PDF; Παρακολούθηση · Επεξεργασία. Ο Λύσιππος (ήκμασε περίπου 370 – 300 π.Χ.

---

[1] «Μεγάλη Ελληνική Εγκυκλοπαίδεια, Γ. Μ. Κ., Τόμος 4»