Παγκόσμιο κύμα απαγορεύσεων πρόσβασης στα social media σε παιδιά

 

Όταν η Αυστραλία εισήγαγε τον Δεκέμβριο την απαγόρευση πρόσβασης στις πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης για παιδιά κάτω των 16 ετών, ο παγκόσμιος αντίκτυπός της δεν ήταν ακόμη ξεκάθαρος. Ο κόσμος παρακολουθούσε με έντονο ενδιαφέρον καθώς η χώρα υιοθετούσε την πιο εκτεταμένη απαγόρευση μέχρι σήμερα.

Μήνες αργότερα, έγινε σαφές ότι η προσπάθεια της Αυστραλίας ήταν η αρχή μιας παγκόσμιας τάσης. Τον Μάρτιο, η Ινδονησία ξεκίνησε να περιορίζει την πρόσβαση στα περισσότερα social media για παιδιά κάτω των 16 ετών, ενώ η Μαλαισία ακολούθησε το παράδειγμά της τον ίδιο μήνα. Την περασμένη εβδομάδα, η Βρετανία ανακοίνωσε τη δική της απαγόρευση, με στόχο την εφαρμογή της έως τις αρχές του 2027.

Η απαγόρευση της Αυστραλίας έχει γίνει ένα είδος «βαρόμετρου», δήλωσε στον Guardian ο Τζάστιν Χέντριξ, διευθύνων σύμβουλος και εκδότης του Tech Policy Press, ενός μη κερδοσκοπικού μέσου το οποίο από τον Φεβρουάριο καταγράφει προσπάθειες σε περισσότερες από 40 χώρες να περιορίσουν την πρόσβαση των παιδιών στα social media.

«Φαίνεται πως πυροδότησε το ενδιαφέρον άλλων ρυθμιστικών αρχών. Το τι ακριβώς θα προκύψει από όλα αυτά, μένει να δούμε», πρόσθεσε ο Χέντριξ.

«Η άποψη ότι η τεχνολογία βρίσκεται σήμερα σε ανάλογη θέση με εκείνη της καπνοβιομηχανίας πριν από μερικά χρόνια έχει απασχολήσει εκτενώς τη δημόσια συζήτηση. Είναι σαφές ότι σήμερα υπάρχει ένα πιο ισχυρό και τεκμηριωμένο σύνολο ευρημάτων από ποτέ σχετικά με τις επιβλαβείς επιπτώσεις και τον εθιστικό χαρακτήρα των μέσων κοινωνικής δικτύωσης. Ωστόσο, θα έλεγα ότι η επιστήμη δεν έχει καταλήξει σε οριστικά συμπεράσματα- εξακολουθούμε να μαθαίνουμε».

Διαφορετικές προσεγγίσεις, κοινός στόχος

Από την Ελλάδα μέχρι την Γκαμπόν, κάθε κυβερνητική προσπάθεια περιορισμού της χρήσης social media από παιδιά έχει τις δικές της ιδιαιτερότητες. Στην Αυστρία, για παράδειγμα, το όριο είναι τα 14 έτη, ενώ στη Γαλλία τα 15. Η Νορβηγία εξετάζει την επέκταση του ορίου από τα 13 στα 16.

Σε χώρες όπως η Πολωνία, η Δανία και η Αγγλία, οι προσπάθειες περιορισμού των social media συνδυάζονται με απαγορεύσεις των smartphones στα σχολεία. Σε άλλες περιπτώσεις, όπως στη Βραζιλία, απαγορεύτηκε η χρήση κινητών στα σχολεία για όλες τις ηλικίες, αλλά επιτρέπεται η χρήση social media σε παιδιά κάτω των 16 ετών εφόσον συνδέονται με λογαριασμό γονέα ή κηδεμόνα.

Τους τελευταίους μήνες, οι κίνδυνοι μιας χαλαρής προσέγγισης έχουν αναδειχθεί από τις αυξανόμενες δικαστικές αγωγές – από σχολικές περιφέρειες, κυβερνητικούς αξιωματούχους και χιλιάδες οικογένειες παγκοσμίως – που κατηγορούν τις πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης ότι βλάπτουν την ψυχική υγεία των παιδιών, είτε μέσω εθιστικών σχεδιαστικών επιλογών είτε μέσω αποτυχίας προστασίας από επικίνδυνο περιεχόμενο. Οι εταιρείες αρνούνται αυτές τις κατηγορίες. Μια ιστορική υπόθεση στην Καλιφόρνια, όπου Meta και YouTube κρίθηκαν υπεύθυνες για εθιστικό σχεδιασμό που επηρέασε αρνητικά μια νεαρή χρήστρια, θεωρήθηκε ιδιαίτερα σημαντική.

Όλα αυτά έχουν αφήσει βαθύ αποτύπωμα στην κοινωνία, λέει ο ειδικός. «Η εμπειρία με τα social media και η καθυστέρηση στην αναγνώριση των βλαβών επηρεάζει τον τρόπο που βλέπουμε την τεχνητή νοημοσύνη. Πολλοί πολιτικοί λένε: “Δεν θέλουμε να επαναλάβουμε τα ίδια λάθη”».

Η επέκταση των περιορισμών και σε εργαλεία AI

Ορισμένες χωρες έχουν επίσης αρχίσει να ρυθμίζουν το πλαίσιο της τεχνητής νοημοσύνης. Η Βρετανία, για παράδειγμα, σχεδιάζει όριο ηλικίας 18 για τα chatbots που έχουν σχεδιαστεί ειδικά για ρομαντική ή σεξουαλική σύνδεση. Ο Καναδάς απαιτεί από τις εταιρείες AI να βάλουν «δικλείδες ασφαλείας», ενώ η Νορβηγία σχεδιάζει σχεδόν πλήρη απαγόρευση εργαλείων γενετικής τεχνητής νοημοσύνης στα δημοτικά σχολεία.

Ωστόσο, ο συνολικός αντίκτυπος των απαγορεύσεων παραμένει ασαφής. Στην Αυστραλία, παρότι έχουν απενεργοποιηθεί περίπου 5 εκατομμύρια λογαριασμοί που ανήκαν σε παιδιά, έρευνα δείχνει ότι περίπου δύο στους τρεις ανηλίκους που χρησιμοποιούσαν ήδη social media εξακολουθούν να έχουν πρόσβαση στις πλατφόρμες.

Αντίθετα, η Ιταλία δήλωσε ότι δεν σκοπεύει να εφαρμόσει καμία απαγόρευση, με τη Τζόρτζια Μελόνι να εκφράζει αμφιβολίες για την αποτελεσματικότητα των μέτρων αυτών. Η Ινδία, η μεγαλύτερη αγορά social media στον κόσμο, παραμένει επίσης επιφυλακτική, με περιορισμένες πρωτοβουλίες. Στις ΗΠΑ, οι προσπάθειες ρύθμισης αντιμετωπίζουν νομικά εμπόδια. Κάποιες πολιτείες όπως η Φλόριντα έχουν αυστηρούς κανόνες, ενώ άλλα μέτρα έχουν μπλοκαριστεί από τα δικαστήρια.

Ρύθμιση αντί για πλήρη απαγόρευση

Οι τεχνολογικές εταιρείες προειδοποιούν ότι οι απαγορεύσεις μπορεί να σπρώξουν τους εφήβους σε πιο επικίνδυνες πλατφόρμες. Από την άλλη, οργανώσεις όπως η Διεθνής Αμνηστία τις θεωρούν «αναποτελεσματική λύση» και ζητούν καλύτερη ρύθμιση αντί για απαγορεύσεις.

Ορισμένες χώρες προσπαθούν να βρουν ενδιάμεσες λύσεις. Ο Καναδάς εξετάζει εξαιρέσεις για εταιρείες που μπορούν να αποδείξουν ότι έχουν θεσπίσει πολιτικές για την προστασία των χρηστών από επιβλαβές περιεχόμενο. Η ισπανική κυβέρνηση δήλωσε ότι η προσπάθειά της για απαγόρευση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης θα συνοδεύεται από νόμο που θα καθιστά τα στελέχη των μέσων κοινωνικής δικτύωσης προσωπικά υπόλογα για ρητορική μίσους στις πλατφόρμες τους.

Άλλες χώρες έχουν επιδιώξει να επιτύχουν κάποια ισορροπία. Η Κίνα– η οποία έχει μπλοκάρει εδώ και καιρό πολλές δυτικές πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης- εισήγαγε περιορισμούς το 2021, συμπεριλαμβανομένης της απαγόρευσης των διαδικτυακών παιχνιδιών για ανηλίκους τις καθημερινές, επιτρέποντας παράλληλα μία ώρα την ημέρα μεταξύ 8-9 μ.μ. τα Σαββατοκύριακα και τις αργίες. Η Douyin, η κινεζική έκδοση του TikTok, ανακοίνωσε επίσης μια πρωτοβουλία που περιορίζει την πρόσβαση σε παιδιά κάτω των 14 ετών σε 40 λεπτά την ημέρα στην πλατφόρμα μεταξύ 6 π.μ. και 10 μ.μ.

Καθώς οι απαγορεύσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης κερδίζουν έδαφος σε όλο τον κόσμο, κατά καιρούς έχουν τεθεί ερωτήματα σχετικά με τις προθέσεις τους. Στην Τουρκία, για παράδειγμα, η πρόσφατη πρόταση για την απαγόρευση πρόσβασης στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για παιδιά κάτω των 15 ετών συνοδεύτηκε από αναφορές σε ένα πιθανό σύστημα εισόδου μέσω κυβερνητικής διαδικτυακής πύλης. Η προοπτική αυτή προκάλεσε ανησυχία, καθώς αρκετοί υπενθύμισαν το ιστορικό των τουρκικών αρχών στον περιορισμό ή τον αποκλεισμό ιστοσελίδων κατά τη διάρκεια διαδηλώσεων ή μετά από τρομοκρατικές επιθέσεις.

Διαφορετικά κίνητρα

Ένα ακόμη χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι οι πρωτοβουλίες που αναπτύσσονται σε διάφορες πολιτείες των ΗΠΑ για τον περιορισμό της χρήσης ψηφιακών μέσων από τα παιδιά, επισημαίνει ο ειδικός.

«Τα κίνητρα ποικίλλουν και συχνά εξαρτώνται από το πολιτικό και κοινωνικό πλαίσιο κάθε περιοχής. Σε ορισμένες περιπτώσεις προέρχονται από ιδιαίτερα συντηρητικές αντιλήψεις και εστιάζουν στον περιορισμό της πρόσβασης σε πορνογραφικό ή ΛΟΑΤΚΙ+ περιεχόμενο, ενώ σε άλλες δίνεται μεγαλύτερη έμφαση στις ανησυχίες για τον εθισμό και τις επιπτώσεις στην ψυχική υγεία των παιδιών και των εφήβων», ανέφερε.

Οι εθνικές προσεγγίσεις μπορεί να διαφέρουν, ωστόσο ολοένα και περισσότερες κυβερνήσεις συμφωνούν ότι οι κίνδυνοι των social media για τα παιδιά επιβάλλουν τη λήψη μέτρων.

ertnews.gr