Γιώργος Πουρνάρας: εκτεταμένη χρήση απευθείας αναθέσεων από Δήμους, Περιφέρειες και λοιπούς δημόσιους φορείς.

 

Οι εκθέσεις του Ελεγκτικού Συνεδρίου (ΕΛΣΥΝ), τόσο η Ετήσια Έκθεση όσο και οι Ειδικές Εκθέσεις που εκδόθηκαν εντός του 2026, καταγράφουν μια εξαιρετικά προβληματική εικόνα με εκτεταμένη χρήση απευθείας αναθέσεων από Δήμους, Περιφέρειες και λοιπούς δημόσιους φορείς.

Το ανώτατο δικαστήριο χτυπάει «καμπανάκι» για τις πρακτικές αυτές, εντοπίζοντας κινδύνους αδιαφάνειας, κατάχρησης και απουσίας ελέγχου. Τα κυριότερα ευρήματα συνοψίζονται στα εξής:

1. Το «Όργιο» των Απευθείας Αναθέσεων (Συνολικά Στοιχεία)

Σύμφωνα με τα αναλυτικά στοιχεία των ελέγχων, εντοπίστηκε ότι η συντριπτική πλειονότητα των δημόσιων συμβάσεων γίνεται χωρίς ανοιχτό διαγωνισμό. Σε δείγματα ελέγχων:

• 8 στις 10 συμβάσεις γίνονται με τη διαδικασία της απευθείας ανάθεσης.

• Καταγράφηκαν χιλιάδες συμβάσεις (πάνω από 12.800 περιπτώσεις) που αγγίζουν δισεκατομμύρια ευρώ σε ετήσια βάση, παρακάμπτοντας τις τακτικές διαγωνιστικές διαδικασίες.

2. Απευθείας Αναθέσεις ακόμη και για τον... Εσωτερικό Έλεγχο!

Σε ειδική έκθεση του Ελεγκτικού Συνεδρίου (Μάιος 2026) αποκαλύφθηκε μια οξυμώωρη πρακτική: οι ίδιοι οι φορείς (Δήμοι, Περιφέρειες κ.λπ.) που όφειλαν να στήσουν Συστήματα Εσωτερικού Ελέγχου για την πάταξη της διαφθοράς, ανέθεσαν αυτό το έργο σε ιδιώτες με απευθείας αναθέσεις!

• Το 90% των δημόσιων φορέων χρησιμοποίησε απευθείας αναθέσεις για να προσλάβει εξωτερικούς συμβούλους εσωτερικού ελέγχου.

• Από τα 8,9 εκατ. ευρώ που δαπανήθηκαν, το 85% (7,6 εκατ. ευρώ) δόθηκε με απευθείας ανάθεση.

• Συγκέντρωση σε λίγους: Το 65,5% της συνολικής αξίας και του πλήθους αυτών των συμβάσεων κατέληξε σε μόλις 8 συγκεκριμένους αναδόχους (εταιρείες/συμβούλους).

• Το 16% των φορέων δεν παρείχε καμία επαρκή αιτιολόγηση για το γιατί επέλεξε την απευθείας ανάθεση αντί για διαγωνισμό.

3. Δομικά Προβλήματα στα Δημόσια Έργα των ΟΤΑ (Τοπική Αυτοδιοίκηση)

Σε ό,τι αφορά τα τεχνικά έργα και τις μελέτες, το ΕΛΣΥΝ επισημαίνει σοβαρά κενά στο ρυθμιστικό πλαίσιο και την καθημερινή πρακτική των Δήμων και Περιφερειών:

• Κατακερματισμός έργων: Διαπιστώνεται η συχνή πρακτική να «σπάνε» μεγάλα έργα σε μικρότερα κομμάτια (κάτω από το νόμιμο όριο των 60.000€ για έργα), ώστε να αποφεύγεται ο δημόσιος ηλεκτρονικός διαγωνισμός (ΕΣΗΔΗΣ) και να δίνονται απευθείας σε τοπικούς αναδόχους.

• Έλλειψη μακροπρόθεσμου σχεδιασμού: Τα έργα των ΟΤΑ αντιμετωπίζονται ως «βραχυπρόθεσμες παρεμβάσεις» χωρίς μελέτη βιωσιμότητας ή συντήρησης βάσει του κύκλου ζωής τους.

• Αδυναμία ελέγχου παραδοτέων: Οι Δήμοι και οι Περιφέρειες, λόγω υποστελέχωσης, αδυνατούν να παρακολουθήσουν την εκτέλεση των έργων και να αξιολογήσουν ορθά αν αυτό που πληρώνουν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα.

Τι συστήνει το Ελεγκτικό Συνέδριο;

Το Δικαστήριο ζητά την άμεση ενεργοποίηση αυστηρών Συστημάτων Εσωτερικού Ελέγχου (ΣΕΕ), τη διαφανή ανάρτηση όλων των σταδίων στο ΚΗΜΔΗΣ, και κυρίως, την υποχρέωση των Δήμων να αιτιολογούν πλήρως και τεκμηριωμένα κάθε φορά που επικαλούνται «κατεπείγουσες ανάγκες» ή «μοναδικότητα αναδόχου» για να αποφύγουν τον ανοιχτό διαγωνισμό.

 Βρείτε το κείμενο της έκθεσης ΕΔΩ https://tinyurl.com/ekthesi1-2026